{"id":146,"date":"2012-10-06T00:00:16","date_gmt":"2012-10-06T00:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/Hs\/?p=146"},"modified":"2020-11-06T08:40:35","modified_gmt":"2020-11-06T08:40:35","slug":"kuresel-enerji-politikalari-ve-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/kuresel-enerji-politikalari-ve-turkiye\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel Enerji Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye"},"content":{"rendered":"

H. SAYGIN,<\/span><\/strong> \u201cK\u00fcresel Enerji Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye\u201d, T\u00fcrk Harb-\u0130\u015f Dergisi<\/span><\/strong>, Say\u0131: 219, Sayfa: 26\u201331 (\u015eubat 2006<\/span><\/strong>).
\nD\u00fcnyan\u0131n enerji gereksinimi Sanayi Devriminden bu yana \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Teknolojik geli\u015fme, ya\u015fam standartlar\u0131ndaki iyile\u015fme ile birlikte giderek artan \u00f6l\u00e7\u00fcde enerjiye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Modern toplumda g\u00fcnl\u00fck zorunlu gereksinimlerden biri haline gelen enerji t\u00fcketimi \u00fclkelerin geli\u015fmi\u015fli\u011finin en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte, art\u0131k iyice anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki; enerji teknolojilerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki durumu ile hala ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde fosil yak\u0131tlara dayanan enerji \u00fcretimi, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte etkili olan birbiri ile i\u00e7i\u00e7e \u00e7evresel, ekonomik ve politik pek \u00e7ok sorunun da kayna\u011f\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak fosil yak\u0131tlara dayal\u0131 enerji t\u00fcketiminin neden oldu\u011fu karma\u015f\u0131k sorunlar en temelde a\u015fa\u011f\u0131daki sebeplere dayanmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

i) Fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcksek d\u00fczeyde sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131na neden olmas\u0131 ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ba\u015fta olmak \u00fczere bunun sonucu ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7e\u015fitli \u00e7evresel sorunlar,
\nii) Fosil yak\u0131t kaynaklar\u0131n\u0131n asimetrik da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 nedeniyle enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve bu durumun neden oldu\u011fu arz g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik tehditler.
\nEnerji stratejilerinin ve politikalar\u0131n\u0131n temel amac\u0131, enerji arz g\u00fcvenli\u011finin \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fini zedelemeden m\u00fcmk\u00fcn olan en d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde enerji politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u00e7evresel fakt\u00f6rler b\u00fcy\u00fck rol oynamaktad\u0131r. Enerjinin \u00fcretim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve iletim s\u00fcre\u00e7lerinin \u00e7evre \u00fczerindeki olumsuz etkileri art\u0131k \u00e7ok daha iyi bilinmektedir. Normal \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7evresel zararlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn tarihi y\u00fcz binlerce ton petrol\u00fcn denize akt\u0131\u011f\u0131 tanker kazalar\u0131 (Amoco Cadiz, Exxon Valdez, Erika vb.), petrol ve do\u011fal gaz boru hatlar\u0131nda k\u0131r\u0131lmalar\u0131n, baraj \u00e7\u00f6kmelerinin ve TMI ve \u00c7ernobil gibi Reakt\u00f6r kazalar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck facialarla doludur. Bu nedenle, mevcut enerji sistemlerinin \u00e7evre \u00fczerindeki etkilerinin sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131, at\u0131klar ve eko-sistemi pert\u00fcrbasyonu ba\u011flam\u0131nda, gerek normal \u00e7al\u0131\u015fma gerekse kaza ko\u015fullar\u0131nda kontrol\u00fc ba\u015fl\u0131ca sorunlardan biridir. Enerji sisteminin neden oldu\u011fu \u00e7evre sorunlar\u0131 ve bunlar\u0131n aras\u0131nda \u00f6zel bir \u00f6neme sahip olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele giderek, enerji politikalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan birisi haline gelmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz verileriyle insan etkinlikleri ile atmosfere y\u0131lda 29 milyon ton CO2 sal\u0131nmakta ve \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde bu miktar\u0131n 2050 y\u0131l\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Oysa iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine neden olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in, CO2 yay\u0131m seviyesinin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc seviyenin yar\u0131s\u0131na indirilmesi gerekti\u011fi konusunda pek \u00e7ok bilim adam\u0131 fikir birli\u011fine varm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak fosil yak\u0131tlara dayanan ve s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen bir k\u00fcresel ekonomi ile bu son derece zor ancak zorunlu bir g\u00f6revdir. Atmosferdeki konsantrasyonu tehlikeli d\u00fczeye eri\u015fen sera gaz\u0131 yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n iklim sistemi \u00fczerindeki olumsuz etkilerinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in, 189 \u00fclkenin taraf oldu\u011fu \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi Aral\u0131k 2004 de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015ftur. \u0130klim de\u011fi\u015fikliklerinin \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131n nihai amac\u0131 atmosferdeki sera gaz\u0131 konsantrasyonlar\u0131n\u0131 iklim sisteminde tehlikeli de\u011fi\u015fimlere neden olamayaca\u011f\u0131 bir seviyede kararl\u0131 hale getirmektir. Ba\u015fta k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi olmak \u00fczere \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n k\u00fcresel niteli\u011fi, uluslararas\u0131 \u00e7evre anla\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131na ve dolay\u0131s\u0131 ile t\u00fcm uluslar taraf\u0131ndan tam olarak desteklenmesine \u015fiddetle ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nK\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile m\u00fccadeleye y\u00f6nelik g\u00fcncel k\u00fcresel enerji stratejileri \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131na g\u00f6re belirlenen hiyerar\u015fi ile<\/span><\/p>\n

i) Enerjinin rasyonel kullan\u0131m\u0131 ve enerji verimlili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 yoluyla enerji tasarrufu
\nii) Yenilenebilir enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131
\niii) Fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131nda y\u00fcksek karbon muhteviyat\u0131na sahip yak\u0131tlar (k\u00f6m\u00fcr, petrol) yerine daha d\u00fc\u015f\u00fck karbon i\u00e7eri\u011fine sahip yak\u0131tlar\u0131n (do\u011fal gaz) kullan\u0131lmas\u0131, birle\u015fik \u00e7evrimli enerji teknolojilerinin yan\u0131 s\u0131ra temiz ve s\u0131f\u0131r yay\u0131m teknolojilerinin devreye sokulmas\u0131
\n\u015feklindeki unsurlara dayanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bu noktada, sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131nda radikal azalma sa\u011flayabilecek potansiyele sahip n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011fine de k\u0131saca de\u011finmek faydal\u0131 olacakt\u0131r. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santralleri yak\u0131t olarak do\u011fada bol miktarda bulunan uranyumu etkin bir \u015fekilde kullanan, verimi y\u00fcksek ve sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck, ticarile\u015fmi\u015f y\u00fcksek bir teknoloji olmas\u0131na ra\u011fmen temiz enerji se\u00e7enekleri listesine al\u0131nmamaktad\u0131r. Sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde olduk\u00e7a \u201ctemiz\u201d olan mevcut n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 teknolojisine e\u015flik eden i\u015fletme g\u00fcvenli\u011fi ve radyoaktif at\u0131k idaresi ile ilgili \u00e7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde son derece vahim etkiler do\u011furabilecek risklerin t\u00fcm\u00fcyle giderilememi\u015f olmas\u0131 nedeniyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda D\u00fcnyan\u0131n ileri \u00fclkeleri aras\u0131nda konsens\u00fcs olu\u015fmu\u015ftur. Mevcut n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 teknolojisinin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 radyolojik risklerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi takdirde \u00e7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yarataca\u011f\u0131 tersinir olmayan etkileri, bu etkilerinin binlerce y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemlere uzamas\u0131 ve gelecek ku\u015faklar\u0131n ya\u015fam kalitesini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileme potansiyeli nedeniyle, radyoaktif at\u0131k ve i\u015fletme g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili sorunlara mutlak \u00e7\u00f6z\u00fcm getiren bir teknolojik s\u0131\u00e7rama ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011fi takdirde n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011finin daha fazla geni\u015fletilemeyece\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde D\u00fcnyaca kabul g\u00f6ren bir ger\u00e7ektir. N\u00fckleer silahlar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 tehlikesi n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011finin sosyal kabul edilebilirli\u011fini etkileyen di\u011fer \u00f6nemli unsurlardan biridir.
\nYukar\u0131da ifade edildi\u011fi gibi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde fosil yak\u0131t a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olan enerji \u00fcretiminin neden oldu\u011fu di\u011fer bir \u00f6nemli sorun d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kt\u0131r. Enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k enerji g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden ba\u015fl\u0131ca unsurlardand\u0131r. Bununla birlikte, bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn enerji teknolojileri ve bu teknolojilerin dayand\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca enerji kaynaklar\u0131n\u0131n (petrol, do\u011fal gaz, k\u00f6m\u00fcr) yerk\u00fcredeki asimetrik da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 nedeniyle ileri teknolojilere sahip geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin, hatta ABD gibi s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olarak nitelenen \u00fclkelerin dahi d\u0131\u015f\u0131nda kalamad\u0131\u011f\u0131 tek d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bi\u00e7imidir. Arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelik risklerin idaresinde ba\u015fvurulan ba\u015fl\u0131ca y\u00f6ntem, yak\u0131t tiplerinin, yak\u0131t kaynaklar\u0131n\u0131n (arz\u0131 sa\u011flayan \u00fclke ve iletim hatlar\u0131n\u0131n), teknolojilerin ve teknoloji kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesidir.<\/span><\/p>\n

Teknolojik \u00e7e\u015fitlendirmede farkl\u0131 enerji kaynaklar\u0131 aras\u0131ndan yap\u0131lacak se\u00e7imler kayna\u011f\u0131n cinsine \u00f6zg\u00fc ve her \u00fclke i\u00e7in farkl\u0131 olan fiziksel k\u0131s\u0131tlardan g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde etkilenmektedir. (\u00d6rne\u011fin hidroelektrik potansiyel, yeterli ortalama h\u0131za sahip r\u00fczgar alanlar\u0131, y\u00fcksek ortalama g\u00fcne\u015fe maruz kalma s\u00fcresi gibi.) Bununla birlikte, enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131nda her bir enerji kayna\u011f\u0131n\u0131n avantajlar\u0131ndan optimum \u015fekilde faydalan\u0131labilece\u011fi spesifik bir yeri vard\u0131r. Bu t\u00fcr teknik kriterlere ek olarak ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fc (kWh maliyeti), ham madde fiyatlar\u0131na (petrol, do\u011fal gaz, uranyum) duyarl\u0131k, istihdama etkisi\/katma de\u011feri, \u00e7evresel etkileri, enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve sosyal kabul edilebilirli\u011fi gibi ekonomik ve sosyal kriterlere g\u00f6re bir optimizasyon s\u00f6z konusudur.<\/span><\/p>\n

Enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 k\u00fcresel enerji stratejilerinde k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile m\u00fccadelenin yan\u0131 s\u0131ra enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelik risklerin y\u00f6netiminde de \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olan se\u00e7eneklerdir. N\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011finin bu teknolojiye e\u015flik eden a\u011f\u0131r sorunlara ra\u011fmen hala tam olarak g\u00f6z ard\u0131 edilememesinin en \u00f6nemli nedenlerinden birisi de yine enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik kayg\u0131lard\u0131r. Bu teknolojiye sahip olan ve yeterli fosil kaynaklara sahip olmayan ve\/veya bu kaynaklara uzak b\u00f6lgelerde yer alan \u00fclkeler i\u00e7in n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011fi enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli olabilir.<\/p>\n

Teknolojik \u00e7e\u015fitlendirmenin yan\u0131 s\u0131ra d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu enerji kaynaklar\u0131nda kaynak \u00fclkelerinin ve enerji kaynaklar\u0131n\u0131n iletiminde rol\u00fc olan ge\u00e7i\u015f \u00fclkelerinin (iletim ve boru hatlar\u0131n\u0131n) \u00e7e\u015fitlendirilmesi d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelik risklerin idaresi i\u00e7in elzemdir. Bu noktada enerji g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131na ili\u015fkin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir politika arac\u0131 olarak D\u0131\u015f Politika i\u015fin i\u00e7ine girmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde stratejik \u00f6neme sahip enerji kaynaklar\u0131na sahip olan \u00fclkeler i\u00e7in de enerji d\u0131\u015f politikan\u0131n ve ulusal g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde enerjipolitik ad\u0131 alt\u0131nda toplanan yakla\u015f\u0131m \u00e7a\u011fda\u015f uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u00f6nemli bir parametre olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu parametrenin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu, B\u00f6lgede inisiyatifi elinde tutan ABD, Rusya ve \u0130ran gibi \u00fclkelerin uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. \u00d6rne\u011fin Rusya\u2019ya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, enerji unsurunu politik bir ara\u00e7 olarak alabildi\u011fine kullanmakta oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Rusya\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 maksimize etme \u00e7abalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kaynak ve ge\u00e7i\u015f \u00fclkeleri ile ilgili istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rma, g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 yaratma, enerji ambargosu koyma ya da tersine de\u011fi\u015fik baz\u0131 ittifaklar kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmekteyiz ki bu sonuncusunun en son \u00f6rne\u011fi petrolle ilgili anla\u015fmalar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0130ran\u2019a istedi\u011fi takdirde n\u00fckleer silah yapabilmesinin yolunu a\u00e7an yak\u0131t zenginle\u015ftirme teknolojisine sahip olmas\u0131 i\u00e7in teknik ve politik destek sa\u011flamas\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirken Rusya\u2019n\u0131n ilgili \u00fclkelere ait bilgi birikimini ve bilgiyi de\u011ferlendirme yetene\u011fini kulland\u0131\u011f\u0131 ve proaktif politikalar ile inisiyatif ald\u0131\u011f\u0131, hatta gerekti\u011finde askeri g\u00fc\u00e7 tehdidini kullanmaktan \u00e7ekinmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fte bu sadece Rusya\u2019n\u0131n de\u011fil di\u011fer k\u00fcresel akt\u00f6rlerin de \u00f6rne\u011fini sergiledi\u011fi bir enerjipolitik yakla\u015f\u0131m tarz\u0131d\u0131r. Yine \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer yak\u0131t zenginle\u015ftirme teknolojisine ve belki de D\u00fcnya\u2019daki g\u00fc\u00e7 dengelerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilecek n\u00fckleer silahlara sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak faaliyetlerini uluslararas\u0131 kamuoyuna kabul ettirebilmek i\u00e7in petrol kart\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 da bunun en son \u00f6rneklerinden biridir. Bu ko\u015fullarda, enerji g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in sadece bilimsel ve teknik ko\u015fullar\u0131 sa\u011flaman\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 ve belirlenen stratejilerinin ve bu do\u011frultuda yap\u0131lan enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n jeopolitik ko\u015fullar\u0131 ve b\u00f6lgedeki di\u011fer akt\u00f6rlerin enerjipoliti\u011fini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduran proaktif siyasi politikalarla desteklenmesinin gereklili\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/span><\/p>\n

D\u00fcnyadaki g\u00fcncel geli\u015fmelerin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, asimetrik da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6steren enerji kaynaklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgelerin politik atmosferi ve bu enerji kaynaklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgelerden g\u00fcvenli olarak ta\u015f\u0131nmas\u0131, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin \u015feklini ve yo\u011funlu\u011funu belirlemede son derece \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Alternatif enerji kaynaklar\u0131 ile ilgili \u00f6nemli geli\u015fmelere ra\u011fmen, bu alanda yeterli teknolojik geli\u015fimin sa\u011flanmas\u0131 ve geli\u015ftirilen yeni teknolojilerin piyasaya n\u00fcfuz etmesi i\u00e7in zamana gereksinim bulunmaktad\u0131r. Bilindi\u011fi gibi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fcz y\u0131l\u0131n en az\u0131ndan ilk yar\u0131s\u0131nda, k\u00f6m\u00fcr, petrol ve do\u011fal gaz enerji pastas\u0131ndaki a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 paylar\u0131n\u0131 koruyor olacakt\u0131r. Bu kaynaklardan \u00f6zellikle petrol ve do\u011fal gaz, arz ve talebi belirleyen fakt\u00f6rlerin dinami\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak bundan sonra olu\u015facak yeni i\u015fbirli\u011fi ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015fl\u0131ca etkeni olmaya devam edecektir.
\nT\u00fcrkiye\u2019nin enerji stratejileri ve enerjipoliti\u011fine ili\u015fkin de\u011ferlendirmeler b\u00fct\u00fcn bu saptamalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir. Bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli potansiyele sahiptir. Yenilenebilir enerji, toplam birincil enerji \u00fcretiminin 1999 y\u0131l\u0131 itibariyla %14.4\u2019\u00fcn\u00fc temsil etmektedir ve k\u00f6m\u00fcrden sonra ikinci b\u00fcy\u00fck yerli enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin temel yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 biyok\u00fctle (odun, hayvan ve bitki at\u0131klar\u0131) ve hidroelektrik g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu konvansiyonel yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 \u00fclkemizde k\u00f6m\u00fcrden sonra en y\u00fcksek paya sahiptir. Yenilenebilirlerden elde edilen enerjinin \u00fc\u00e7te ikisi biyok\u00fctle ve hayvan at\u0131klar\u0131ndan elde edilmekte kalan \u00fc\u00e7te biri hidrolik ve %0.5 kadar\u0131 g\u00fcne\u015f, r\u00fczgar ve jeotermal enerji olmak \u00fczere di\u011fer yenilenebilirlerden sa\u011flanmaktad\u0131r. Ancak \u00fclkemizin yeni ve konvansiyonel yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na ve enerji tasarrufuna ili\u015fkin potansiyelinin yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte g\u00fc\u00e7 \u00fcretimi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerek k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile m\u00fccadele ve gerekse enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na katk\u0131s\u0131yla fosil yak\u0131tlara en \u00f6nemli alternatiflerden biri olan hidroelektrik potansiyelin yaln\u0131zca % 30\u2019luk bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kullan\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomik olarak m\u00fcmk\u00fcn hidrolelektrik potansiyeli 124 TWh olup, Avrupa\u2019n\u0131n ekonomik hidroelektrik potansiyelinin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 % 15\u2019ini olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f k\u00fcresel enerji politikalar\u0131na ko\u015fut olarak, Enerji tasarrufuna y\u00f6nelik politikalarla birlikte kalan hidroelektrik potansiyelin de\u011ferlendirilmesine, ba\u015fta r\u00fczgar, g\u00fcne\u015f ve jeotermal olmak \u00fczere di\u011fer yenilenebilirlerin pay\u0131n\u0131n kademeli olarak artt\u0131r\u0131lmas\u0131na ve fosil yak\u0131tl\u0131 enerji \u00fcretiminde temiz enerji teknolojilerinin devreye sokulmas\u0131na y\u00f6nelik tamamlay\u0131c\u0131 politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 ile \u00dclkenin gelecekteki enerji arz g\u00fcvenli\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fme do\u011frultusunda iyile\u015ftirilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilecektir. N\u00fckleer enerjinin i\u00e7inde bulundu\u011fu belirsizlik ortam\u0131nda, bu y\u00f6nde bir teknoloji transferi do\u011frultusunda ad\u0131m at\u0131lmas\u0131 ise uygun g\u00f6z\u00fckmemektedir. Bu konuda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir karara varabilmek i\u00e7in, n\u00fckleer teknolojideki geli\u015fmeleri ve de\u011fi\u015fen e\u011filimleri dikkatle takip ederek, D\u00fcnyada n\u00fckleer enerjiye ili\u015fkin belirsizli\u011fin ortadan kalkmas\u0131n\u0131 beklemek daha yerinde olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca belirtilmesi gereken \u00f6nemli hususlardan birisi, n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcn ancak bu y\u00fcksek teknolojiye sahip olan onu \u00fcretebilen geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler i\u00e7in enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftiren bir se\u00e7enek oldu\u011fudur.Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bu teknolojiyi \u00fcretebilir hale gelmesi bilimsel ve teknik altyap\u0131daki eksikliklerinin yan\u0131 s\u0131ra, ekonomik ve politik engeller nedeniyle olduk\u00e7a zordur. Son olarak \u0130ran \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yak\u0131t zenginle\u015ftirme teknolojisine sahip olan \u00fclkelerin istedikleri takdirde n\u00fckleer silah \u00fcretebilme yetene\u011fine eri\u015febilmesi nedeniyle, bu y\u00f6ndeki \u00e7abalar geli\u015fmi\u015f Bat\u0131l\u0131 \u00dclkeler taraf\u0131ndan ekonomik, siyasi ve gerekti\u011finde askeri politikalarla engellenmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin de n\u00fckleer silahlar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi anla\u015fmas\u0131na imza atm\u0131\u015f \u00fclkelerden biri oldu\u011fu an\u0131msat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile teknolojiyi \u00fcretme yetene\u011fi olmadan, sermaye maliyeti y\u00fcksek ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresi uzun ve do\u011fal gaza eri\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu b\u00f6lgelerde ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fck ve yukar\u0131da s\u00f6z edilen radyoaktif at\u0131k sorunu ve kaza riski nedeniyle d\u0131\u015f maliyetleri olduk\u00e7a y\u00fcksek olan bir teknoloji ile n\u00fckleer enerjiye ad\u0131m at\u0131lmas\u0131, T\u00fcrkiye i\u00e7in olas\u0131l\u0131kla en fazla teknoloji kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilir. Bu ise, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Orta Do\u011fu ve Hazar B\u00f6lgesinden Bat\u0131 \u00dclkelerine (hangi \u00fclkeden teknoloji sat\u0131n al\u0131nacaksa) kayd\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Ter\u00f6rizmin \u00e7oktan damgas\u0131n\u0131 vurdu\u011fu \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, son derece s\u0131cak geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgede yer alan \u00dclkemizde bu reakt\u00f6rlerin ve reakt\u00f6rlerden \u00e7\u0131kacak kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n g\u00fcvenli bir \u015fekilde korunmas\u0131n\u0131n zorluklar\u0131 ve maliyeti de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda sat\u0131n alaca\u011f\u0131m\u0131z bir ka\u00e7 n\u00fckleer santralden \u00fcretilecek enerjinin enerji arz\u0131na ve enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na katk\u0131s\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bunun yerine enerji bas\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n geli\u015ftirilmesine \u00e7ok daha fazla katk\u0131da bulunabilecek temiz k\u00f6m\u00fcr teknolojilerine yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok daha ak\u0131lc\u0131 bir yoldur.
\nEnerji verimlili\u011fi uzun d\u00f6nemde d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azalt\u0131p arz g\u00fcvenli\u011fini artt\u0131rarak enerji sisteminin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine katk\u0131da bulunan \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden biri olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, ayn\u0131 zamanda arz ile talep aras\u0131ndaki dengesizli\u011fe en h\u0131zl\u0131 ve etkin cevab\u0131 sa\u011flayan bir se\u00e7enektir. \u00dclkemizin y\u0131lda 14 Mtep enerji tasarrufu potansiyeli oldu\u011fu bunun 1998 y\u0131l\u0131 \u00fcretiminin yakla\u015f\u0131k olarak % 20\u2019sine denk geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n istikrarl\u0131 olarak artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ile birlikte uygulanan enerji verimlili\u011fi ve tasarrufunun sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik b\u00fct\u00fcnleyici politikalar\u0131n, enerji arz g\u00fcvenli\u011fine sa\u011flayaca\u011f\u0131 katk\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Sonu\u00e7 olarak, ba\u015fta temiz k\u00f6m\u00fcr olmak \u00fczere temiz konvansiyonel enerji teknolojilerine \u00f6nem verilmesi, enerjinin etkin kullan\u0131m\u0131 ve enerji tasarrufunun sa\u011flanmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yenilenebilir enerji pay\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik istikrarl\u0131 politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 ve bu alanlardaki teknolojik yetene\u011fin y\u00fckseltilmesi \u00dclkemizin enerji arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6neme sahip \u00f6neme sahip hususlard\u0131r. Bu nedenle, bu y\u00f6nde teknoloji transferinin sa\u011flanmas\u0131 do\u011frultusunda, AR-GE \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin yan\u0131 s\u0131ra yap\u0131lmas\u0131 gerekenlerin hayata ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in kaynak sa\u011flanmas\u0131 ve bunun i\u00e7in gereken yasal \u00e7er\u00e7evenin kapsaml\u0131 bir \u015fekilde olu\u015fturulmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\nEnerji g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde b\u00f6lgesel ko\u015fullar\u0131n ve b\u00f6lge \u00fclkeleri ile i\u015fbirli\u011finin \u00f6nemi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak enerji ile ilgili alanlarda kom\u015fu \u00fclkelerle i\u015fbirli\u011fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeli ve geli\u015ftirilmelidir.<\/span><\/p>\n

Son y\u0131llarda k\u00fcresel akt\u00f6rler aras\u0131nda enerji arz g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili kayg\u0131lar\u0131n ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu stratejik kayg\u0131lar\u0131n\u0131 gidermek ve siyasi etkinliklerini artt\u0131rmak \u00fczere \u00f6nde gelen t\u00fcketici \u00fclkelerin birbirleri ile rekabeti de giderek artmaktad\u0131r. Nitekim son bir ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r AB, ABD ve \u00c7in gibi b\u00fcy\u00fck t\u00fcketiciler aras\u0131nda bu ba\u011flamda \u00e7ok ciddi bir rekabet do\u011fmu\u015ftur. B\u00fcy\u00fcyen k\u00fcresel ter\u00f6rizm tehdidi ve \u00f6zellikle 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan k\u00fcresel ter\u00f6rizm ile ilgili kayg\u0131lar\u0131n arz g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerindeki etkisi giderek artmaktad\u0131r. Ortado\u011fu petrollerine ve nihayetinde gaz\u0131na a\u011f\u0131r ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00fcregeldi\u011fi yak\u0131n ve orta d\u00f6nemde, ter\u00f6rizme ve enerji g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131n D\u00fcnya enerji ticaretinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc ciddi olarak etkileyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. K\u00fcresel ter\u00f6rizm tehdidi ve \u00c7in, Hindistan, Brezilya gibi h\u0131zl\u0131 ekonomik b\u00fcy\u00fcmesini s\u00fcrd\u00fcren \u00fclkelerin sa\u011flanan arz\u0131 yutmas\u0131 nedeniyle petrol fiyatlar\u0131n\u0131n ve genelde enerji arz\u0131n\u0131n giderek daha da pahal\u0131la\u015faca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.
\nSovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Hazar B\u00f6lgesi Petrollerinin eri\u015filebilir hale gelmesiyle B\u00f6lgedeki petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131 yo\u011fun bir ilginin oda\u011f\u0131 olmaktad\u0131r. Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019nin AB nezrindeki stratejik \u00f6nemini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de, \u00dclkemiz art\u0131k Orta Do\u011fu\u2019nun yan\u0131 s\u0131ra ve ayn\u0131 zamanda Hazar B\u00f6lgesi \u00dclkelerinin de petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n Bat\u0131 \u00dclkelerine ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir enerji koridoru konumundad\u0131r. T\u00fcrkiye bu konumu ile Avrupa Birli\u011fi\u2019nin enerji arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in benimsedi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Avrupa Komisyonu arz g\u00fcvenli\u011finin yaln\u0131zca d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltma ve yerli \u00fcretimin desteklenmesi \u015feklinde alg\u0131lanmas\u0131n\u0131n fazla y\u00fczeysel ve yanl\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131, bunlara ek olarak jeopolilitik ko\u015fullar\u0131 ve anlamlar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmeksizin, kaynaklar\u0131n ve teknolojilerin \u00e7e\u015fitlendirilmesini de hedefleyen \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131 politikalar\u0131n gereklili\u011fini ifade etmektedir. \u00dcye \u00fclkelerin baz\u0131lar\u0131nda % 80\u2019e ula\u015fan ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu ve olas\u0131 bir krizden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin risklerin idaresine ve kontrol\u00fcne atak edilmesi gerekti\u011fi konusunda fikir birli\u011fine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, i\u00e7 ve d\u0131\u015f altyap\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, i\u015fletimde serbest piyasa ortam\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, \u00fcretici \u00fclkelerle diyalogun g\u00fc\u00e7lendirilerek gerek enerji \u00fcretimini gerekse iletimini sa\u011flayan \u00fclkelerle daha yak\u0131n ve dinamik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131, enerji arz\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00fclkelerdeki yat\u0131r\u0131m sistemini istikrarl\u0131 hale getirilmesi gibi faaliyetler veya bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan y\u00f6ntemler desteklenmektedir. Sonu\u00e7 olarak, d\u0131\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde idaresinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00fczeyinden daha \u00f6nemli oldu\u011fu konusunda fikir birli\u011fine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa Birli\u011fi konuyu enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok enerji g\u00fcvenli\u011fi temelinde ele almakta ve arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerek arz\u0131 gerekse ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan \u00fclkelerle iyi ili\u015fkiler kurulmas\u0131 ve enerji al\u0131\u015fveri\u015finin getirece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k temelinde, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin risklerin idare edilebilirli\u011fine dayanan bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc benimsemektedir. Avrupa Birli\u011fi enerji arz\u0131n\u0131 ve iletimini sa\u011flayan \u00fclkelerdeki enerji alt yap\u0131lar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 planlamaktad\u0131r. Transit \u00fclke olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u00fclkelerden birisi de T\u00fcrkiye\u2019dir. Co\u011frafi konumu itibar\u0131yla Avrupa Birli\u011fi\u2019nin enerji politikalar\u0131na do\u011fal olarak dahil olan \u00dclkemizin Avrupa Birli\u011fi \u00dclkelerinin enerji arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131ndaki rol\u00fc iyi de\u011ferlendirildi\u011fi takdirde olmas\u0131 hem kendi enerji arz g\u00fcvenli\u011fimize hem de ekonomimize \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flayacak bir avantajd\u0131r.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye petrol ve do\u011fal gaz iletiminde istikrarl\u0131 ve g\u00fcvenli ge\u00e7i\u015f \u00fclkelerinden biri olarak kaynak \u00fclkelerin ve enerji hatlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesindeki mevcut ve potansiyel rol\u00fc ile, k\u00fcresel enerji pazar\u0131 i\u00e7in Orta Do\u011fu\u2019daki en \u00f6nemli akt\u00f6rlerden biri haline gelmi\u015ftir. T\u00fcrkiye D\u00fcnyan\u0131n do\u011fal gaz rezervlerinin y\u00fczde 71.8\u2019ine ve petrol rezervlerinin y\u00fczde 72.8\u2019ine sahip olan b\u00f6lge \u00dclkelerinin \u00e7o\u011funa kom\u015fu olan ya da olduk\u00e7a yak\u0131n bir konumda yer alan g\u00fcvenli bir enerji koridorudur. Bu enerji kaynaklar\u0131n\u0131n orijininden AB Piyasas\u0131na aktar\u0131lmas\u0131nda AB\u2019de kayg\u0131 uyand\u0131racak d\u00fczeye olu\u015fan Rusya\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve rekabetin sa\u011flanarak fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi konusundaki potansiyeli T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fi nezrindeki stratejik \u00f6nemini artt\u0131ran en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biri haline gelmi\u015ftir. T\u00fcrkiye bu potansiyelini de\u011ferlendirerek ulusal enerji g\u00fcvenli\u011fine ve ekonomisine katk\u0131da bulunacak enerji stratejilerini ve bunlara dayanan politikalar\u0131n uygulanmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. AB\u2019nin Rusya\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmak i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abalar ve T\u00fcrkiye\u2019nin alternatif bir enerji koridoru olma \u00e7abalar\u0131 kadar, d\u0131\u015f ticaret gelirinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc petrol ve do\u011fal gaz ihracat\u0131ndan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde Rusya\u2019n\u0131n da bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu ba\u011flamda, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgede Rusya gibi enerji politi\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde kullanan k\u00fcresel akt\u00f6rlerle rekabeti s\u00f6z konusudur. Rus d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde enerji unsuruna dayanmas\u0131 nedeniyle, Hazar B\u00f6lgesi petrollerinin D\u00fcnyaya aktar\u0131lmas\u0131 hususundaki potansiyel rol\u00fc ile Rusya ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki do\u011fan g\u00fc\u00e7l\u00fc rekabet T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyecektir. Bu nedenle, Orta Do\u011fu\u2019nun en \u00f6nemli akt\u00f6rlerinden biri olarak enerji strateji ve politikalar\u0131 kadar genel d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 ve ulusal g\u00fcvenlik stratejilerini belirlerken de T\u00fcrkiye\u2019nin D\u00fcnyan\u0131n enerji durumu ve D\u00fcnya \u00fclkelerinin enerji stratejileri ve politikalar\u0131 ile ilgili geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip etmesi, \u00e7evresinde geli\u015fen yeni olu\u015fumlar\u0131 kavrayarak do\u011fru strateji ve politikalar \u00fcretebilmesi i\u00e7in zorunludur. <\/p>\n

K\u00fcresel petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bar\u0131nd\u0131ran Orta Do\u011fu ve Hazar B\u00f6lgesi \u00dclkelerine co\u011frafi yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle T\u00fcrkiye, D\u00fcnyan\u0131n siyasi haritas\u0131n\u0131n yeniden d\u00fczenlenmesine neden olabilecek s\u0131cak geli\u015fmelerin tam ortas\u0131ndaki bir \u00fclke konumundad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7evresindeki geli\u015fen bu olu\u015fumlarla ilgili yeterli bilgi edinememe, yeniden bilgi \u00fcretememe ve do\u011fru inisiyatif kullanamama hali, gelece\u011fini etkileyen geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda pasif kalmas\u0131na ya da en az\u0131ndan yeterince etkin olamamas\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u00dclke ge\u00e7mi\u015fte bunun bedelini, \u00e7evresinde ve Orta Asya\u2019da kaybettikleriyle \u00f6demi\u015ftir. Ancak yine bu noktada ifade edilmelidir ki; T\u00fcrkiye gibi b\u00fcy\u00fck potansiyele sahip bir \u00fclkenin hala kaybedebilece\u011fi \u00e7ok \u015fey bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, B\u00f6lgesel bir akt\u00f6r olmakla yetinmek istemeyen k\u00fcresel bir akt\u00f6r olma iddias\u0131nda bir T\u00fcrkiye i\u00e7in, geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcnl\u00fck politikalar ve palyatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcreten al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f eski yakla\u015f\u0131mlar art\u0131k ge\u00e7erlili\u011fini yitirmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ancak akademik bilgi ile beslenen proaktif politikalar \u00fcreterek inisiyatifler alabilen bir T\u00fcrkiye, yeni kay\u0131plar\u0131 \u00f6nleyebilir ve\/veya yeni kazan\u0131mlar elde edebilir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

H. SAYGIN, \u201cK\u00fcresel Enerji Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye\u201d, T\u00fcrk Harb-\u0130\u015f Dergisi, Say\u0131: 219, Sayfa: 26\u201331 (\u015eubat 2006). D\u00fcnyan\u0131n enerji gereksinimi Sanayi Devriminden bu yana \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Teknolojik geli\u015fme, ya\u015fam standartlar\u0131ndaki iyile\u015fme ile birlikte giderek artan \u00f6l\u00e7\u00fcde enerjiye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Modern toplumda g\u00fcnl\u00fck zorunlu gereksinimlerden biri haline gelen enerji t\u00fcketimi \u00fclkelerin geli\u015fmi\u015fli\u011finin en \u00f6nemli … <\/p>\n

Continue reading “K\u00fcresel Enerji Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":258,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-146","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=146"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":580,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions\/580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}