{"id":157,"date":"2004-09-01T00:00:17","date_gmt":"2004-09-01T00:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/Hs\/?p=157"},"modified":"2020-12-01T11:46:47","modified_gmt":"2020-12-01T11:46:47","slug":"157-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/157-2\/","title":{"rendered":"S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme G\u00fcndeminde N\u00fckleer Enerjinin Sorunlar\u0131"},"content":{"rendered":"

H. SAYGIN<\/span><\/span><\/span><\/strong>, \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme G\u00fcndeminde N\u00fckleer Enerjnin Sorunlar\u0131<\/span><\/span><\/span><\/em>\u201d, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 Dergisi<\/span><\/span><\/span><\/strong>, Cilt: 42, Say\u0131: 423, Sayfa: 32\u201340 (Kas\u0131m 2004<\/span><\/span><\/span><\/strong>).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme Politikalar\u0131nda Enerjinin Rol\u00fc<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en \u00f6nemli hedefi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fmenin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Enerji, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fmenin ekonomik, sosyal ve \u00e7evresel boyutlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc ile yak\u0131ndan ilgili ve ayn\u0131 zamanda i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikan\u0131n da son derece \u00f6nemli bir parametresidir. D\u00fcnyadaki son geli\u015fmelerin a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu\u011fu gibi, enerji arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 D\u00fcnya politikalar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fundan cok daha fazla etkilemektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ve teknolojilerinin sundu\u011fu olanaklarla tek boyutlu yakla\u015f\u0131mlarla belirlenen enerji politikalar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir enerji gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ekonomik, sosyal ve \u00e7evresel bir \u00e7ok farkl\u0131 boyutu olan enerji ile ilgili problemleri gere\u011finden fazla basite indirgeyerek, indirgemeci veya tek boyutlu yakla\u015f\u0131mlarla ele alarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Makul bir \u00e7\u00f6zum i\u00e7in ancak konuyu farkl\u0131 boyutlardan kaynaklanan karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile de\u011ferlendiren bir yakla\u015f\u0131m yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bu nedenle, enerji ile ilgili problemlerin b\u00fct\u00fcnsel bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ele al\u0131narak farkl\u0131 boyutlara ili\u015fkin sorunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne hitap eden optimimum bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131 zorunludur.
\nBu ba\u011flamda, D\u00fcnyada enerji arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in k\u0131sa, orta ve uzun vadede \u00e7\u00f6z\u00fcmler aranmaktad\u0131r. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fme, \u00e7evresel, ekonomik ve sosyal geli\u015fmeyi e\u015f zamanl\u0131 olarak sa\u011flayacak devlet politikalar\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Ayn\u0131 zamanda hem enerji hem de \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fini m\u00fcmk\u00fcn olan en d\u00fc\u015f\u00fck maliyet ile sa\u011flayacak enerji strateji ve politikalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 elzemdir. Enerji g\u00fcvenli\u011fini teminat alt\u0131na alman\u0131n en \u00f6nemli yolu ce\u015fitlili\u011fin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. \u00c7e\u015fitlili\u011fin sa\u011flanmas\u0131, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ve teknolojilerinin yan\u0131s\u0131ra arz mekanizmalar\u0131n\u0131n (yerli ve ithal arz\u0131n, \u015febeke \u00fcretiminin ve yerel \u00fcretimin dengelenmesi), arz\u0131 sa\u011flayan \u00fclkelerin ve enerji hatlar\u0131n\u0131n \u00e7esitlendirilmesi olmak \u00fczere bir ka\u00e7 farkl\u0131 yolla ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fmenin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, \u00fclkelerin ve\/veya b\u00f6lgelerin \u00f6zg\u00fcl ko\u015fullar\u0131na en uygun enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, jeopolitik unsurlar da g\u00f6z ard\u0131 edilmeksizin bu ba\u011flamda belirlenmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

N\u00fckleer Enerjinin S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Enerji Politikalar\u0131ndaki Rol\u00fc<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Giderek serbestle\u015fmekte olan k\u00fcresel enerji piyasalar\u0131nda \u00e7e\u015fitli enerji kaynaklar\u0131n\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturan bile\u015fenler ve kar\u0131\u015f\u0131m i\u00e7erisindeki oranlar\u0131 ekonomik, \u00e7evresel, teknolojik ve politik \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re belirlenmektedir. Kaynaklardan optimum d\u00fczeyde faydalan\u0131lmas\u0131, toplam maliyetin azalt\u0131lmas\u0131, \u00e7evre \u00fczerindeki olumsuz etkilerin minimuma indirgenmesi, teknolojinin ispatlanm\u0131\u015f ve g\u00fcvenilir olmas\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra ulusal ve k\u00fcresel politikalar\u0131n gereklerini sa\u011flamas\u0131 en \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fctlerdir. T\u00fcm enerji se\u00e7enekleri i\u00e7in ge\u00e7erli olan bu \u00f6l\u00e7\u00fctler k\u00fcresel enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n gelece\u011fini ve izlenecek stratejileri belirlemektedir. K\u00fcresel enerji politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde ekolojik dengeyi tehdit eden \u00e7evre kirlili\u011fi ve k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikliklerinin hafifletilmesi, \u00f6zellikle Avrupa Birli\u011fi \u00dclkelerinde enerji politikalar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131nda giderek artan bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel sera gaz\u0131 yay\u0131n\u0131m\u0131na katk\u0131s\u0131 toplam yay\u0131n\u0131m\u0131n yakla\u015f\u0131k % 50\u2019sini, elektrik \u00fcretiminin neden oldu\u011fu yay\u0131n\u0131m ise toplam yay\u0131n\u0131m\u0131n yakla\u015f\u0131k % 25\u2019ini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu nedenle, \u00e7evresel etkenler i\u00e7erisinde \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck karbon ekonomisinin sa\u011flanmas\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli kilit noktalar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r.
\nD\u00fcnya enerji politikalar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck karbon ekonomisinin sa\u011flanmas\u0131 do\u011frultusunda radikal bir degi\u015fime do\u011fru giderken k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde, n\u00fckleer enerji olduk\u00e7a cazip bir se\u00e7enek olarak g\u00f6z\u00fckmektedir. N\u00fckleer santrallerde, enerji yak\u0131t malzemesini olu\u015fturan elementin \u00e7ekirdeklerinin n\u00f6tronlarla etkile\u015fmesi sonucu meydana gelen fisyon reaksiyonlar\u0131 sonucu elde edildi\u011finden, yak\u0131t\u0131n \u201cyanmas\u0131\u201c i\u00e7in fosil yak\u0131tlarda oldu\u011fu gibi oksijen de\u011fil n\u00f6tronlar kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle, gerek biyosferin en \u00f6nemli elementlerinden biri olan oksijenin t\u00fcketilmemesi, gerekse biyosfer \u00fczerindeki zararl\u0131 etkileri olan karbondioksit yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 nedeniyle n\u00fckleer teknoloji bu ba\u011flamda temiz bir teknolojidir. N\u00fckleer santraller hidroelektrik santrallerden sonra en az karbondioksit yay\u0131mlayan se\u00e7enektir ve onu s\u0131ras\u0131yla r\u00fczgar ve fotovoltaik g\u00fc\u00e7 santralleri takip etmektedir. N\u00fckleer enerjinin yan\u0131s\u0131ra enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ili\u015fkin problemlerin \u00e7o\u011funa hitap eden bir di\u011fer se\u00e7enek olan yeni yenilenebilir enerji (r\u00fczgar, g\u00fcne\u015f, ticari biyok\u00fctle gibi) teknolojilerinin hala \u201cdemonstrasyon\u201d a\u015famas\u0131nda olmas\u0131na ve g\u00f6rece olarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte enerji \u00fcretimine olanak sa\u011flamas\u0131na kar\u015f\u0131n, n\u00fckleer enerjinin fosil yak\u0131tl\u0131 enerji teknolojileri ile rekabet g\u00fcc\u00fcne sahip b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte enerji \u00fcretebilen geli\u015fmi\u015f bir teknoloji olmas\u0131 \u00f6nemli bir avantajd\u0131r. Ancak, \u00e7evre boyutuna ili\u015fkin olarak k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi boyutunda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli avantajlara ra\u011fmen, mevcut n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 teknolojisine (fisyon teknolojisi) y\u00f6nelik ku\u015fkular\u0131n ve n\u00fckleer enerjinin gelece\u011fine ili\u015fkin \u00f6nemli belirsizliklerin do\u011fmas\u0131na neden olan ciddi problemleri bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle, D\u00fcnyada gelece\u011fin enerji politikalar\u0131ndaki yerinin belirlenmesi i\u00e7in n\u00fckleer teknoloji s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fme g\u00fcndeminde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re yeniden \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc de\u011ferlendirmelere maruz b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

N\u00fckleer Enerjinin Problemleri<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Enerji, bilim ve teknolojinin toplumun farkl\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman z\u0131t \u00e7\u0131karlar\u0131na hitap eden sorunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne yan\u0131t veren \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirmesi gereken alanlardan biridir. T\u00fcm enerji se\u00e7eneklerinde oldu\u011fu gibi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir karara var\u0131labilmesi i\u00e7in, n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011fi de \u00e7evresel, ekonomik, teknolojik, ulusal, k\u00fcresel, politik ve stratejik \u00e7ok boyutlu de\u011ferlendirmelere tabi tutularak b\u00fct\u00fcnsel bir yakla\u015f\u0131mla de\u011ferlendirilmelidir. Bu ba\u011flamda, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisi kapsam\u0131nda n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011fine e\u015flik eden sorunlar a\u015fa\u011f\u0131da farkl\u0131 boyutlar\u0131yla genel olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00c7evresel De\u011ferlendirmeler<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Son y\u0131llarda \u00e7evresel fakt\u00f6rler enerji politikalar\u0131nda giderek daha a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir yer i\u015fgal etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 teknolojisinin \u00e7evre \u00fczerindeki etkilerinin de\u011ferlendirilmesinde iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusudur. Bunlardan birisi, yaln\u0131zca n\u00fckleer reakt\u00f6rlerden kaynaklanan radyolojik risklerle ilgilidir. Di\u011feri ise, sera gaz\u0131 yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesinde n\u00fckleer enerjinin di\u011fer enerji se\u00e7enekleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak de\u011ferlendirilmesidir.
\nMevcut n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 teknolojisine e\u015flik eden \u00e7evreye ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ciddi potansiyel riskler nedeniyle, n\u00fckleer enerjinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en \u00f6nemli problemi kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlardan kaynaklanan radyoaktif at\u0131k sorunudur. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin \u00e7evre \u00fczerinde birbirine z\u0131t etkileri s\u00f6z konusudur. Yaln\u0131zca k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya katk\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, n\u00fckleer enerji \u00e7evre ile uyumlu, temiz bir enerji teknolojisi olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak, bu ku\u015fkusuz k\u00fcresel \u0131s\u0131nma boyutunu \u00f6ne \u00e7\u0131karan, tek boyutlu dolay\u0131s\u0131yla eksik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. De\u011ferlendirmelerde bilimsel y\u00f6ntemin gerektirdi\u011fi nesnelli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, konunun farkl\u0131 boyutlar\u0131yla eksiksiz olarak de\u011ferlendirilmesi ve bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n tam olmas\u0131 zorunludur. B\u00fct\u00fcn olarak degerlendirildiginde, n\u00fckleer santrallerde \u00fcretilen kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlardan kaynaklanan radyoaktif at\u0131k sorunu ve tam bir i\u015fletme g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanamamas\u0131ndan kaynaklanan kaza riskinden do\u011fabilecek potansiyel tehlikelerin yaratabilecegi ciddi negatif etkilerin, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile ilgili pozitif katk\u0131y\u0131 dengelemesi (en az\u0131ndan) nedeniyle, n\u00fckleer teknolojinin \u00e7evre ile uyumlu bir teknoloji olarak nitelendirilmesi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ne yaz\u0131k ki m\u00fcmk\u00fcn degildir.
\nN\u00fckleer Enerjinin geli\u015fiminin, 70\u2019li y\u0131llarda umuldu\u011fu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmedigi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bunun en \u00f6nemli sebebi, yukar\u0131da ifade edilen g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin risklerin yan\u0131s\u0131ra, bu riskleri g\u00f6rece olarak azaltarak g\u00fcvenli\u011fi iyile\u015ftirilen sistemlerin eklenmesinin n\u00fckleer enerjinin maliyetini daha da artt\u0131rarak ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltmas\u0131d\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6ng\u00f6r\u00fclenin aksine, n\u00fckleer reakt\u00f6rlerden \u00e7\u0131kan at\u0131klar\u0131n nihai depolanmas\u0131 i\u00e7in hala kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, \u00f6zellikle TMI ve \u00c7ernobil kazalar\u0131 ile ya\u015fanan deneyimlerin ve \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn giderek \u00f6nem kazanmas\u0131yla geli\u015fen yeni kavray\u0131\u015f, N\u00fckleer teknolojiye e\u015flik eden at\u0131k sorunu ve i\u015fletme g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin ku\u015fku ve kayg\u0131lar\u0131n giderek daha da b\u00fcy\u00fcmesine neden olmu\u015ftur.
\nSantrallerde veya ara depolarda bekletilen ve miktar\u0131 giderek artan kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n bertaraf\u0131na ili\u015fkin sorunlar\u0131n giderek daha iyi kavranmas\u0131yla, k\u00fcresel bir nitelik ta\u015f\u0131yan n\u00fckleer at\u0131k probleminin ay\u0131rd\u0131na tam olarak ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde var\u0131labilmi\u015ftir. Daha \u00f6ncede ifade edildigi gibi, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santralleri k\u0131rk y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcredir ticari kullan\u0131mda olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, radyoaktif at\u0131klar\u0131n depolanmas\u0131na y\u00f6nelik kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm hen\u00fcz \u00fcretilebilmi\u015f de\u011fildir. Kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar santrallerin i\u00e7inde ya da d\u0131\u015f ara depolama tesislerinde bekletilmektedir. Tablo 1 ve Tablo 2\u2019de kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi ba\u015fl\u0131ca radyoizoplar ve yar\u0131\u00f6m\u00fcrlerine ili\u015fkin veriler g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu verilerden de anlasilabilecegi \u00fczere, nhai depolar\u0131n yap\u0131sal ve konumsal \u00f6zellikleri radyoaktif at\u0131klar\u0131n binlerce y\u0131l g\u00fcvenle saklanmas\u0131n\u0131 garantileyecek ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcne de\u011fin, at\u0131k sorununa nihai \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc jeolojik olu\u015fumlarda depolaman\u0131n sa\u011flayaca\u011f\u0131 varsay\u0131lm\u0131\u015f ve birikmi\u015f at\u0131k sorunu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan \u00fclkeler uzun s\u00fcreli depolama i\u00e7in uygun \u00f6zellikteki jeolojik formasyonlar\u0131n bulundu\u011fu yerleri tespit etmi\u015flerdir. Ancak, \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f muhafazalar icinde saklanan radyoaktif at\u0131klar\u0131n binlerce y\u0131l depolanmas\u0131 i\u00e7in, sismik olarak stabil ve ge\u00e7irgenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck jeolojik yap\u0131lar\u0131 oyarak y\u00fczlerce metre derinlikte ma\u011faralar a\u00e7mak da ku\u015fkusuz ucuz bir y\u00f6ntem de\u011fildir. Ek olarak, bu y\u00f6ntem at\u0131klar\u0131 fiziksel olarak ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in plutonyum gibi \u00f6nemli at\u0131klar\u0131n ele ge\u00e7irilmesini ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in bu at\u0131k depolar\u0131n\u0131n binlerce y\u0131l s\u00fcrekli olarak korunmas\u0131 zorunludur. Uzun s\u00fcreli depolama i\u00e7in belirlenen jeolojik formasyonlara g\u00f6m\u00fclmesine y\u00f6nelik projeler s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine ra\u011fmen, bu uzun s\u00fcreli depolar\u0131n g\u00fcvenlik analizi ve lisanslama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hen\u00fcz tamamlanm\u0131\u015f de\u011fildir. Uzun s\u00fcreli depolama bir yana, k\u0131sa d\u00f6nemde yak\u0131t idaresine ili\u015fkin y\u00f6ntemler dahi hala tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\nTablo 3\u2019de, OECD \u00fclkelerindeki n\u00fckleer enerji kullan\u0131m\u0131 ve kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t miktar\u0131na ili\u015fkin veriler 1995 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla verilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde 350 GWe kurulu sivil kapasiteye sahip D\u00fcnya n\u00fckleer enerji park\u0131, y\u0131lda 10,000 ton civar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t \u00fcretmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde birikmi\u015f kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t miktar\u0131 200,000 tonu a\u015fm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle, ABD gibi D\u00fcnyan\u0131n en geni\u015f n\u00fckleer park\u0131na sahip \u00fclkelerde kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n depolanmas\u0131 aciliyeti giderek artan bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Bu sorun \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde baz\u0131 reakt\u00f6rler s\u0131rf bu nedenle dahi kapat\u0131lmak zorunda kalabilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu reakt\u00f6rlerin hi\u00e7 biri \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6m\u00fcrleri boyunca \u00fcretecekleri yak\u0131t miktar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc muhafaza edebilecek kapasitede de\u011fildir. Ancak, hala kal\u0131c\u0131 depolamaya ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lanmas\u0131 beklenirken so\u011futma havuzlar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n getirdi\u011fi y\u00fck\u00fc hafifletmek i\u00e7in hangi ara depolama y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131laca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\nSorunun daha kolay kavranmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak bir \u00f6rnek vermek gerekirse, ABD reakt\u00f6rlerinin \u00fcretti\u011fi kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t miktar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 40,000 MT (metrik ton) tonu a\u015fm\u0131\u015f bulunmakta ve bu yak\u0131tlar halen reakt\u00f6rlerde muhafaza edilmektedir. ABD\u2019de \u015fu anda i\u015fletimde bulunan lisansl\u0131 103 reakt\u00f6r \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6m\u00fcrlerini tamamlad\u0131\u011f\u0131nda ise bu oran 80,000 MT\u2019a ula\u015facakt\u0131r. Bu noktada, bu miktar\u0131n planlanan n\u00fckleer at\u0131k depolar\u0131n\u0131n kapasitesi ile karsilast\u0131r\u0131lmas\u0131 bu mertebelerdeki kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t\u0131n ne anlama geldi\u011fini anlamam\u0131z i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. ABD\u00b4deki kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131 nihai olarak depolanmas\u0131 i\u00e7in belirlenen Yucca Da\u011f\u0131\u00b4ndaki depolama tesisinin maksimum kapasitesi 70,000 ton, maliyeti ise 15 milyon dolard\u0131r. Bu tablo, kullan\u0131lm\u0131s yak\u0131tlardan kaynaklanan y\u00fcksek seviyeli radyoaktif at\u0131klar\u0131n yeralt\u0131ndaki derin depolara g\u00f6m\u00fclmesine ili\u015fkin se\u00e7ene\u011fin de yaln\u0131zca \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 25 y\u0131l i\u00e7erisinde n\u00fckleer g\u00fc\u00e7ten \u00e7ekilmenin saglanmas\u0131 halinde ger\u00e7ekci oldugunu acikca ortaya koymaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in Yucca Da\u011f\u0131\u00b4ndaki gibi yaln\u0131zca bir kac tesis gereklidir. Ancak, karbon yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in n\u00fckleer enerjinin enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndaki pay\u0131n\u0131n daha da artt\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda sorunun son derece b\u00fcy\u00fcyece\u011fi ortadad\u0131r.
\nSonu\u00e7 olarak ifade etmek gerekirse; n\u00fckleer fisyon teknolojisine dayanan n\u00fckleer enerji se\u00e7ene\u011finin kamuoyunda yayg\u0131n kabul g\u00f6rmesini zorla\u015ft\u0131ran ve geli\u015fimini engelleyen en \u00f6nemli problemleri \u00f6zellikle \u00e7evre boyutu ile yak\u0131ndan ilgilidir ve;
\n\u2022 Kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n depolanmas\u0131na kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamam\u0131\u015f olmas\u0131ndan kaynaklanan radyoaktif at\u0131k sorunu,
\n\u2022 \u0130\u015fletme g\u00fcvenli\u011fini mutlak \u015fekilde garantileyecek teknolojik geli\u015fmenin sa\u011flanamam\u0131\u015f olmas\u0131ndan kaynaklanan kaza riski,
\n\u015feklinde \u00f6zetlenebilir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ekonomik De\u011ferlendirmeler<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Karma\u015f\u0131k teknolojileri gerektiren n\u00fckleer enerji fazlas\u0131yla sermaye y\u00f6nelimli ve sermaye maliyeti y\u00fcksek bir end\u00fcstridir. N\u00fckleer elektri\u011fin ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fc sermaye maliyetinin (faiz oranlar\u0131) yan\u0131s\u0131ra ikame edildi\u011fi enerji kaynaklar\u0131ndan (do\u011fal gaz, petrol, k\u00f6m\u00fcr) elde edilen elektri\u011fin kWh fiyat\u0131na ve s\u00f6z konusu piyasadaki \u00f6nemine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca \u00f6l\u00e7ek ekonomisinden faydalanabilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte optimizasyon gerektirdi\u011finden, elektrik \u015febekesindeki oran\u0131 belirli bir seviyenin alt\u0131nda oldu\u011funda n\u00fckleer enerji ekonomik bir se\u00e7enek de\u011fildir. Di\u011fer enerji kaynaklar\u0131na g\u00f6re daha uzun vadeli yat\u0131r\u0131mlar\u0131 gerektirmesi ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresinin uzun olmas\u0131 da n\u00fckleer enerji i\u00e7in \u00f6zellikle elektrik piyasas\u0131n\u0131n serbest rekabete a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda \u00f6nemli bir dezavantaj te\u015fkil etmektedir.
\n\u0130\u015fletme g\u00fcvenli\u011fini iyile\u015ftiren sistemlerin eklenmesiyle \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctlerine g\u00f6rece olarak daha uygun hale getirilen fisyon reakt\u00f6rlerinin, di\u011fer enerji teknolojileri ile rekabet edebilecek hale gelmeleri i\u00e7in ekonomik olarak cok daha iyile\u015ftirilmeleri gerekmektedir. G\u00fcvenli\u011fi iyile\u015ftirilmis n\u00fckleer santraller 1,700-3,100 $\/kWe olan maliyetleri ile, \u00f6zellikle gaz arz\u0131 i\u00e7in gereken altyap\u0131n\u0131n oldu\u011fu yerlerde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn birle\u015fik \u00e7evrimli gaz santralleri rekabet edebilecek g\u00fc\u00e7te de\u011fildir. Bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda, birle\u015fik \u00e7evrimli gaz santralleri genellikle en ucuz se\u00e7ene\u011fi te\u015fkil etmektedir. Sermaye yo\u011fun de\u011fildir (maliyeti a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yak\u0131tla ilgilidir ve sermaye maliyeti \u00fcretim maliyetinin yaln\u0131zca %25-30\u2019unu olu\u015fturmaktad\u0131r). Planlama dahil iki y\u0131l olan kurulma s\u00fcresi ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresi g\u00f6rece olarak \u00e7ok daha k\u0131sad\u0131r. Bu nedenle, Birle\u015fik \u00c7evrimli Gaz Santralleri, 1990\u2019lardan beri \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn ticari bazda ciddi olarak ilgilendi\u011fi neredeyse tek teknolojidir .
\nBilindigi gibi, D\u00fcnyada elektrik piyasas\u0131n\u0131n giderek artan oranda serbestle\u015ftirilmesine y\u00f6nelik politikalar ve buna uygun yasal d\u00fczenlemeler ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Bu, enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin nihai karar\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6rdeki yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n verece\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede, \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan n\u00fckleer teknolojiye yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcn pazar fiyat\u0131 baz\u0131nda alternatiflerine g\u00f6re daha cazip hale getirilmesi ve bunun i\u00e7in de h\u00fck\u00fcmetlerin \u00f6zelde n\u00fckleer enerjiye ya da genel olarak karbon yay\u0131n\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck se\u00e7eneklere y\u00f6nelik olarak uygulayaca\u011f\u0131 te\u015fvikler kapsam\u0131nda, n\u00fckleer enerjiyi yat\u0131r\u0131mc\u0131 i\u00e7in \u00e7ekici hale getirmesi gereklidir. Bu durumun serbestle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 ile ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011fda\u015faca\u011f\u0131 ise ku\u015fkuludur (Burada serbestle\u015ftirme ile ilgili olarak sadece konjokt\u00fcrel bir tespit yap\u0131lmakta olunup, yap\u0131lan bug\u00fcn\u00fcn ekonomi-politi\u011finin tespitinden \u00f6te bir \u015fey de\u011fildir). Sonu\u00e7 olarak \u00f6zetlemek gerekirse, ekonomik olarak degerlendirildi\u011finde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn n\u00fckleer teknolojisinin ekonomik olarak da hala \u00f6nemli zaafiyetleri mevcuttur.
\nTeknolojik De\u011ferlendirmeler
\nMevcut n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 teknolojisine e\u015flik eden problemleri ortadan kald\u0131racak potansiyel teknolojik geli\u015fme, n\u00fckleer enerjinin gelece\u011fini belirleyen anahtar unsurdur. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 reakt\u00f6rlerinin teknolojik evrimi, ilk reakt\u00f6r prototiplerini kapsayan I. Ku\u015fak, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015fletimde olan reakt\u00f6r tiplerinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 temsil eden II. Ku\u015fak, TMI ve \u00c7ernobil kazas\u0131ndan sonra 1980\u2019leri ve 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kapsayan d\u00f6nemde kamu-\u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fbirli\u011fi ile geli\u015ftirilen ileri hafif sulu reakt\u00f6r teknolojisini temsil eden III. Ku\u015fak ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hedeflenen devrimsel tasar\u0131mlar\u0131 temsil eden IV. Ku\u015fak Reakt\u00f6rler olmak \u00fczere 4 farkl\u0131 tasar\u0131m ku\u015fa\u011f\u0131 ile temsil edilmektedir.
\nN\u00fckleer enerji i\u00e7in beklenen potansiyel teknolojik geli\u015fme do\u011frudan reakt\u00f6rlerin kendisi ile ilgilidir. \u0130leri n\u00fckleer teknolojilerin temel misyonu;
\n\u2022 Radyoaktif at\u0131k sorununu ortadan kald\u0131ran,
\n\u2022 G\u00fcvenilirli\u011fi \u00e7ok y\u00fcksek (Pasif g\u00fcvenlik sistemine sahip)
\n\u2022 Silahlanmaya kar\u015f\u0131 diren\u00e7li
\n\u2022 Ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fc yuksek
\n\u2022 Kamuoyunun onay\u0131n\u0131 y\u00fczde y\u00fcz sa\u011flayacak
\nbir teknolojinin geli\u015ftirilmesidir.
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde, g\u00fcvenlik, at\u0131k ve n\u00fckleer silahlar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na ili\u015fkin sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine olanak sa\u011flayacak yenilik\u00e7i reakt\u00f6r tasar\u0131mlar\u0131na ve yak\u0131t \u00e7evrimlerine y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli kavramlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan ba\u015fl\u0131calar\u0131 genel olarak;
\n\u2022 Kritikalt\u0131 olarak tasarlanan reakt\u00f6r kalbindeki n\u00f6tr\u00f6n say\u0131s\u0131n\u0131n bir h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131dan elde edilen y\u00fcksek enerjili par\u00e7ac\u0131klarla bombard\u0131man edilen hedef malzemenin bir h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131dan elde edilen y\u00fcksek enerjili par\u00e7ac\u0131klarla bombard\u0131man edilerek ye\u011finli\u011fi y\u00fcksek bir n\u00f6tron kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesiyle co\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131 ve baz\u0131 uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc radyoaktif ve\/veya toksik elementlerin de kararl\u0131 ya da daha k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve daha az tehlikeli radyoizotoplara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek yak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131 ile s\u00fcr\u00fclen sistemler (Accelerator Driven Systems-ADS);
\n\u2022 Uranyum tabanl\u0131 yak\u0131t \u00e7evrimlerine nazaran \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck miktarda uzun yar\u0131 \u00f6m\u00fcrl\u00fc radyoizotop ihtiva etmesinin yan\u0131s\u0131ra, kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t ak\u0131\u015f miktar\u0131n\u0131 da azaltarak reakt\u00f6r\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6mr\u00fc s\u00fcresince yeniden yak\u0131t y\u00fckleme i\u015fleminden kurtulmay\u0131 sa\u011flayabilecek uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc (10-20 y\u0131l) reakt\u00f6r kalbi tasar\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir potansiyel te\u015fkil eden Toryum-Uranyum 233 bazl\u0131 yak\u0131t \u00e7evrimi;
\n\u2022 Kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar i\u00e7in radyoaktif at\u0131k miktar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmas\u0131na olanak sa\u011flayan susuz yeniden i\u015fleme y\u00f6ntemleri;
\n\u2022 Yap\u0131sal \u00f6zellikleri nedeniyle bilgisayar veya insan kontrol\u00fcne gereksinim g\u00f6stermeyen, i\u015fletim esnas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen do\u011fal fenomenlere ve bunlar\u0131n temelinde yatan fizik yasalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kendili\u011finden g\u00fcvenlili\u011fi sa\u011flayan pasif g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerine dayanan reakt\u00f6r tasar\u0131mlar\u0131;
\n\u2022 Nukleer silah yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131labilecek maddeleri yakacak veya ele gecirilmesini zorla\u015ft\u0131racak \u015fekilde tasarlanan n\u00fckleer silahlanmaya kar\u015f\u0131 diren\u00e7li reakt\u00f6r ve yak\u0131t \u00e7evrimi kavramlar\u0131;
\n\u015eeklinde ifade edilebilir.
\nABD\u2019de \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmakta olan Entegre H\u0131zl\u0131 Reakt\u00f6rler ile Rusya\u2019da geli\u015ftirilmekte olan Kuru Yeniden \u0130\u015fleme Y\u00f6ntemleri kuple kullan\u0131lan H\u0131zl\u0131 Reakt\u00f6rlere ili\u015fkin yeni tasar\u0131mlar\u0131n yukar\u0131da belirtilen kavramlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne etkin olarak hitap edece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Bu kavramsal tasar\u0131mlar\u0131n ve y\u00f6ntemlerin geli\u015ftirilmesi ile n\u00fckleer teknolojinin radyoaktif at\u0131k ve i\u015fletme g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin sorunlar\u0131 k\u0131smen \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f veya azalt\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Ancak, tam bir c\u00f6zum icin daha k\u00f6kten, devrimsel nitelikte bir teknolojik degi\u015fimin gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sonuc olarak, gelecekteki ticari kullan\u0131m olas\u0131l\u0131klar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, ce\u015fitli yenilik\u00e7i reakt\u00f6r tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n ve yak\u0131t \u00e7evrimlerinin n\u00fckleer fisyon teknolojisinde 2020 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00f6nemli de\u011fi\u015fimlerin ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenmektedir. N\u00fckleer f\u00fczyon reakt\u00f6rlerinin ticarile\u015fmesine ili\u015fkin olarak, ise 2050 y\u0131l\u0131ndan \u00f6ncesine kadar \u00f6nemli bir ilerleme kaydedilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

N\u00fckleer Enerjinin D\u00fcnyadaki Durumu\u2019nun De\u011ferlendirilmesi ve \u00dclkemiz \u0130\u00e7in \u00c7\u0131kar\u0131lacak Sonu\u00e7<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

N\u00fckleer enerji k\u00fcresel d\u00fczeyde enerji \u00fcretiminde halen %16\u2019l\u0131k bir paya sahiptir. D\u00fcnyada i\u015fletimde bulunan toplam 443 reakt\u00f6r\u00fcn 146\u2019s\u0131 Avrupa Birli\u011fi\u2019nde, 125\u2019i Kuzey Amerika\u2019da, 92\u2019si Asya\u2019da ve 67\u2019si Do\u011fu Avrupa \u00dclkelerinde bulunmaktad\u0131r. Ancak, Uluslararas\u0131 Enerji Ajans\u0131 ( IEA) taraf\u0131ndan sunulan verilere g\u00f6re 2030 y\u0131l\u0131na kadar n\u00fckleer enerjinin d\u00fcnyan\u0131n enerji dengesindeki rol\u00fc belirgin bir \u015fekilde azalacakt\u0131r. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 \u00fcretiminin i\u00e7inde bulundu\u011fumuz on y\u0131l\u0131n sonuna do\u011fru en y\u00fcksek de\u011ferine ula\u015faca\u011f\u0131, ard\u0131ndan kademeli olarak azalaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. N\u00fckleer enerjinin D\u00fcnyan\u0131n birincil enerji arz\u0131nda halen % 7 olan pay\u0131 2010\u2019a kadar a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 korunmakla birlikte 2030\u2019da bu oran\u0131n %5\u2019e inmesi beklenmektedir. N\u00fckleer enerjinin 2000 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla % 17 olan toplam elektrik \u00fcretimindeki pay\u0131 daha da h\u0131zl\u0131 azalarak 2030\u2019da % 9\u2019a d\u00fc\u015fecektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015fletimde bulunan reakt\u00f6rlerden % 40\u2019\u0131n\u0131n 2030\u2019a kadar emekliye ayr\u0131laca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 \u00fcretimindeki en b\u00fcy\u00fck azalman\u0131n Kuzey Amerika ve Avrupa\u2019da ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ge\u00e7i\u015f \u00fclkelerinde kurulmas\u0131 planlanan az say\u0131da n\u00fckleer santral emekliye ayr\u0131lan santrallar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu azalmay\u0131 kar\u015f\u0131layacak d\u00fczeyde olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00fclkelerdeki n\u00fckleer kapasite de azalacakt\u0131r. Litvanya, Slovakya ve Bulgaristan Avrupa Birli\u011finin Standartlar\u0131na uymayan eski teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc reakt\u00f6rlerini on y\u0131l i\u00e7erisinde kapatmak \u00fczere Avrupa Birli\u011fi ile anla\u015fmaya varm\u0131\u015f olup, bu \u00fclkelerin 2030 y\u0131l\u0131na kadar mevcut santrallerinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc emekliye ay\u0131rmas\u0131 gerekmektedir. Rusya b\u00f6lgedeki en iddial\u0131 n\u00fckleer programa sahiptir, ancak kurulmas\u0131 planlanan yeni santralleri finanse etmesi olduk\u00e7a zor g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu durumda, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n yalnizca Japonya, Kore, \u00c7in ve Hindistan gibi b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Asya\u2019da yer alan az say\u0131da \u00fclkede artmas\u0131 beklenmekle birlikte, ad\u0131 ge\u00e7en son iki \u00fclkede de n\u00fckleer enerjinin 2030 y\u0131l\u0131na kadar marjinal bir kaynak olarak kalaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. N\u00fckleer enerjinin gelece\u011fine ili\u015fkin olarak \u00e7izilen bu tablonun sebebi, yukar\u0131da ifade edilen sorunlar\u0131n\u0131n hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fcmlenememi\u015f olmas\u0131 nedeniyle, D\u00fcnya genelinde n\u00fckleer enerjinin gelece\u011finin belirsizligi hususunda bir konsensus olu\u015fmu\u015f bulunmas\u0131 ve Kuzey Amerika ve Avrupa Birli\u011fi \u00dclkelerinde yeni n\u00fckleer santrallerin kurulmas\u0131na y\u00f6nelik bir g\u00fcndemin s\u00f6z konusu olmamas\u0131d\u0131r.
\nAvrupa Birli\u011fi ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde, 70\u00b4li y\u0131llarda enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik kayg\u0131larla n\u00fckleer enerjiye b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapm\u0131\u015f bulunan Avrupa Birliginde yer alan 15 \u00dclkeden 7\u00b4si enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131nda n\u00fckleer enerjiye farkl\u0131 oranlarda olmakla birlikte \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yer vermi\u015f olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. 2000 y\u0131l\u0131 verileriyle de\u011ferlendirildi\u011finde n\u00fckleer enerjinin elektrik \u00fcretimindeki pay\u0131 Fransa\u2019da % 78, Belcika\u2019da % 60.1, Almanya\u2019da % 35, Ispanya ve Fillandya\u2019da % 30, Ingiltere\u2019de % 28.6, Hollanda\u2019da %3.1\u2019dir. Ancak, Avrupa Birli\u011finde, n\u00fckleer kapasiteye sahip olan 8 \u00fcye \u00fclkeden 5\u2019i moratoryum veya n\u00fckleer enerjiden t\u00fcm\u00fcyle vazge\u00e7me karar\u0131 alm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Fransa, \u0130ngiltere ve Fillandya\u2019n\u0131n ise n\u00fckleer enerjiyi durdurma karar\u0131 almamakla birlikte, Fillandya d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkelerde, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda yeni n\u00fckleer santral kurulma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmamamaktad\u0131r.
\nN\u00fckleer enerjinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki durumu ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin enerji arz\u0131ndaki rol\u00fc, Avrupa Komisyonu taraf\u0131ndan Kas\u0131m 2000\u2019de yay\u0131mlanan ve Avrupa Parlamentosu taraf\u0131ndan onaylanan, Avrupa Birli\u011finde enerji arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in ortak bir stratejinin olu\u015fturulmas\u0131na y\u00f6nelik Ye\u015fil Bildiri\u2019de de (Green Paper) de\u011ferlendirilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Avrupa \u00dclkelerini n\u00fckleer enerjiden t\u00fcm\u00fcyle vazge\u00e7mekten al\u0131koyan en \u00f6nemli nedenler, bu \u00fclkelerde ki\u015fi ba\u015f\u0131na enerji t\u00fcketiminin buna ba\u011fl\u0131 olarak da CO2 yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle Kyoto protokol\u00fcne ili\u015fkin taah\u00fctlerdir. Ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar sebebi ile n\u00fckleer enerjiden h\u0131zl\u0131 bir \u00e7ekilmenin getirece\u011fi a\u011f\u0131r ekonomik ve teknolojik y\u00fck ise di\u011fer bir \u00f6nemli sebeptir. Enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kayg\u0131lar bir \u00f6l\u00e7\u00fcde devam etmekle birlikte, \u00fcye \u00fclkelerin baz\u0131lar\u0131nda % 80\u2019e ula\u015fan ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ve d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde idaresinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00fczeyinden daha \u00f6nemli oldu\u011fu konusunda fikir birli\u011fine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa Birligi\u2019nin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yakla\u015f\u0131m\u0131, enerji arz g\u00fcvenli\u011finin yaln\u0131zca d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltma ve yerli \u00fcretimin desteklenmesi \u015feklinde alg\u0131lanmas\u0131n\u0131n y\u00fczeysel ve yanl\u0131\u015f olaca\u011f\u0131, konuyu enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok enerji g\u00fcvenli\u011fi temelinde ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fidir. Avrupa Komisyonu, arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerek arz\u0131 gerekse ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan \u00fclkelerle iyi ili\u015fkiler kurulmas\u0131na ve enerji al\u0131\u015fveri\u015finin getirece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k temelinde, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin risklerin idare edilebilirli\u011fine dayanan bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn benimsendi\u011finibelirtmektedir. N\u00fckleer enerjinin orta ve uzun d\u00f6nemde tamamen tasfiyesi Avrupa Birli\u011fi\u2019nin elektrik \u00fcretiminin % 35\u2019inin daha yenilenebilir ve konvansiyonel enerji kaynaklar\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n gerektigi anlam\u0131na gelmektedir. N\u00fckleer se\u00e7enek bu nedenle benimseyen \u00fclkeler i\u00e7in halen a\u00e7\u0131k tutulmakla birlikte, s\u00f6z konusu Ye\u015fil Bildirinin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan yo\u011fun tart\u0131\u015fmalarda var\u0131lan temel sonu\u00e7, n\u00fckleer enerjinin Avrupa Birligi\u2019ndeki gele\u00e7e\u011finin belirsiz oldu\u011fudur. \u00d6zet olarak, D\u00fcnya genelindeki duruma paralel olarak Avrupa Birli\u011finde n\u00fckleer enerjinin gelecekteki rol\u00fcn\u00fcn;
\n\u25cfN\u00fckleer at\u0131k idaresine ili\u015fkin sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesine,
\n\u25cfYeni Ku\u015fak N\u00fckleer Reakt\u00f6rlerin Ekonomik Olarak S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine,
\n\u25cf\u00d6zellikle Avrupa Birli\u011fi\u2019ne aday \u00fclkelerde olmak \u00fczere Dogu Avrupadaki Reakt\u00f6rlerin G\u00fcvenli\u011finin Saglanmas\u0131na,
\n\u25cfK\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile m\u00fccadele politikalarinin ba\u015far\u0131s\u0131na,
\n\u25cfN\u00fckleer Silahlar\u0131n Yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesine ili\u015fkin y\u00f6ntemlerin etkinli\u011fine,
\nba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k olarak ifade edilmektedir.
\nSonu\u00e7 olarak, yukar\u0131daki bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde varolan sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle n\u00fckleer enerjiye ilk ad\u0131m\u0131 atmak i\u00e7in uygun bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda bulunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131kca ortadad\u0131r. B\u00f6yle bir belirsizlik ortam\u0131nda \u00dclkemizde n\u00fckleer santral kurulmas\u0131na y\u00f6nelik bir karar verilmesi icin bilimsel, teknolojik, ekonomik ve etik olarak ge\u00e7erli herhangi bir sebep bulunmamaktad\u0131r. Bu ba\u011flamdaki ekonomik ve teknolojik kapasitesi son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 olan \u00dclkemizde, bu dogrultuda at\u0131lacak zamans\u0131z bir ad\u0131m\u0131n getirece\u011fi y\u00fck kald\u0131ramayaca\u011f\u0131m\u0131z kadar a\u011f\u0131r olabilir. Bu hususta, n\u00fckleer m\u00fchendislik alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131na d\u00fc\u015fen en \u00f6nemli g\u00f6revler, n\u00fckleer teknolojinin var olan problemlerini ortadan kald\u0131racak yeni teknolojilerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalara bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla katk\u0131da bulunman\u0131n yan\u0131s\u0131ra, bu alandaki her t\u00fcrl\u00fc geli\u015fmeyi dikkatle analiz ederek kamuoyuna eksiksiz ve nesnel bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Referanslar:<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n


\n[1]Sayg\u0131n, H., \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme ve N\u00fckleer Enerji\u201d, Enerji Dergisi, Eyl\u00fcl 2004.
\n[2]Derek M. Taylor, \u201cNuclear\u00b4s Role in Europe`s Energy Future\u201d SMI conference on \u201cNuclear Power\u201d in London, UK, January 2002.
\n[3]Fernando De Estaban, \u201cThe Future of Nuclear Energy in European Union\u201d, Speech made to a group of senior reperesentatives from nuclear utilities in the context of \u201cEuropean Strategic Exchange\u201d, Brussels, 23rd May 2002.
\n[4]Hewlett G. James, \u201cDe-regulated electric power markets and operating nuclear powerplants: the case of British energy\u201d, Energy Policy, 2004 (Article in press).
\n[5]MacKerron, G. , \u201cNuclear power and characteristics of \u00b4ordinariness\u00b4-the case of UK energy policy\u201d, Energy Policy, Vol. 32, pp. 1957-1965, 2004.
\n[6]Macfarlane, A., \u201cThe problem of used nuclear fuel: lessons for interim solutins from a comparative cost analysis\u201d, Energy Policy, Vol: 29, pp. 1379-1389, 2001.
\n[7]Nifenecker H., David, S. at al., \u201cBasics of accelerator driven subcritical reactors\u201d, Nuclear Instruments & Methods in Physics Research, Section A., Vol. 463, pp. 428-467, 2001.
\n[8]Taczanowski, S., \u201cTransmutation of nuclear wastein accelerator-driven subcritical systems\u201d, Applied Energy, Vol.75, pp. 97-117, (2003).
\n[9]Chwaszczewski, S., Slowinski, B., \u201cTransmutation of radioactive waste\u201d, Applied Energy, Vol. 75, pp. 87-96, (2003).
\n[10]International energy Agency, \u201cToward a Sustainable Energy Future\u201d, OECD\/IEA, 2001.
\n[11] Marcus, G. H., \u201cConsidering The Next Generation of Nuclear Power Plants\u201d, Progress in Nuclear Energy, Vol. 37, No.1-4, 2000.
\n[12] Mourogov, V. M., \u201cRole of Nuclear energy for Sustainable Development\u201d, Progress in Nuclear Energy, Vol. 37, No.1-4, 2000.
\n[13] Percebois, J., \u201cThe Peaceful Uses of Nuclear Energy: Technologies of the Front and Back-ends of the Fuel Cycle\u201d, Energy Policy, Vol. 31, 2003.
\n[14] Romerio, F., \u201cThe Risks of the Nuclear Policies\u201d, Energy Policy, 26 83), 1998.
\n[15] Sims R.E.H. at al, \u201cCarbon emission and mitigation cost comparison between fossil fuel, nuclear and renwable energy resources for electrycity generation\u201d, Energy Policy, Vol. 31, 2003.
\n[16] International Energy Agency, World Energy Outlook, 2002.
\n[17] European Commission, Green Paper, \u201cTowards a European Strategy for the Security of Energy Supply\u201d, European Communities, 2001.
\n[18] Commission Staff Working Paper, Progress Report on the Response to the Green Paper, \u201cTowards a European Strategy for the Security of Energy Supply\u201d, December 2000-October 2001, Commission of the European Communities, Brussels, 3.12.2001, SEC(2001).
\n[19] Final Report on the Green Paper, \u201cTowards a European Strategy for the Security of Energy Supply\u201d, Commission of the European Communities, Brussels, 26.6.2002, COM(2002),321 Final.
\n[20] Taylor D. M., \u201cSituation and Perspective for Nuclear Energy in Europe\u201d, Paper given at conference celebrating 100th anniversary of birth of Enrico Fermi, held in Pisa, Italy, October 2001.
\n[21] Taylor, D. M., \u201cNuclear\u2019s Role in Europe\u2019s Energy Future\u201d, Paper prepared for SMI conference on Nuclear Power in London, UK, January 2002.
\n[22] De Esteban, F., \u201cThe Future of Nuclear Energy in Eurepean Union\u201d, Background paper for a speech made to a group of senior representatives from nuclear utilities in the context of a \u201cEurepean startegic exchange\u201d, brussells, May, 2002.<\/span>
\nTablo 1: 1 GWe g\u00fcc\u00fcndeki bir bas\u0131n\u00e7l\u0131 su (PWR) reakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yak\u0131t y\u00fckleme ve bo\u015faltma envanteri
\n<\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Tablo 2: OECD \u00dclkelerinde N\u00fckleer Enerji Kullan\u0131m\u0131 ve Kullan\u0131lm\u0131\u015f Yak\u0131t Miktar\u0131na \u0130li\u015fkin Veriler (1995 y\u0131l\u0131 itibariyla)<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tablo 3: 1 Gwe G\u00fcc\u00fcndeki bir Reakt\u00f6rde \u00fcretilen ba\u015fl\u0131ca uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc fisyon \u00fcr\u00fcnlerinin yar\u0131 \u00f6mr\u00fc ve \u00fcretim oran\u0131<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

H. SAYGIN, \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme G\u00fcndeminde N\u00fckleer Enerjnin Sorunlar\u0131\u201d, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 Dergisi, Cilt: 42, Say\u0131: 423, Sayfa: 32\u201340 (Kas\u0131m 2004). S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme Politikalar\u0131nda Enerjinin Rol\u00fc Geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en \u00f6nemli hedefi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fmenin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Enerji, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fmenin ekonomik, sosyal ve \u00e7evresel boyutlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc ile yak\u0131ndan ilgili ve ayn\u0131 zamanda i\u00e7 ve d\u0131\u015f … <\/p>\n

Continue reading “S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Geli\u015fme G\u00fcndeminde N\u00fckleer Enerjinin Sorunlar\u0131”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":728,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions\/728"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}