{"id":195,"date":"2005-04-06T10:38:54","date_gmt":"2005-04-06T10:38:54","guid":{"rendered":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/Hs\/?p=195"},"modified":"2020-11-06T07:54:07","modified_gmt":"2020-11-06T07:54:07","slug":"enerji-gelecek-ve-oncelikler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/enerji-gelecek-ve-oncelikler\/","title":{"rendered":"Enerji, Gelecek ve \u00d6ncelikler"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnyan\u0131n enerji gereksinimi sanayi devriminden bu yana eksponansiyel olarak artm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fam standartlar\u0131ndaki geli\u015fme, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sanayile\u015fme s\u00fcrecinde att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m enerji t\u00fcketimindeki bu art\u0131\u015f\u0131n daha da ivmelenmesine neden olmu\u015ftur. Enerji t\u00fcketimi modern toplumda g\u00fcnl\u00fck zorunlu gereksinimlerden biri haline gelerek sanayile\u015fme derecesinin ve ya\u015fam standartlar\u0131ndaki iyile\u015fmenin bir g\u00f6stergesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak, yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131kan ve ger\u00e7ek anlamda yak\u0131n zamanda kavramaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ba\u015fka olgu, sanayi ve teknoloji toplumundaki her \u00f6nemli geli\u015fmenin bir yandan varolan problemleri \u00e7\u00f6zerek ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131n iyile\u015fmesine katk\u0131da bulunurken di\u011fer yandan \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen daha a\u011f\u0131r sorunlar\u0131 beraberinde getirdi\u011fidir. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve ona ba\u011fl\u0131 iklim de\u011fi\u015fiklikleri ile radyoaktif at\u0131k sorunu bunun en \u00f6nemli \u00f6rnekleridir.
\nGer\u00e7ekte, sanayi devriminden sonra yak\u0131n zaman \u00f6ncesine de\u011fin geli\u015ftirilen her yeni enerji sisteminin \u00e7evreye adeta bir \u00f6ncekinden daha \u015fiddetli ve daha yayg\u0131n zarar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Fosil yak\u0131tl\u0131 enerji kaynaklar\u0131nda sera gaz\u0131 yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131ndan kaynaklanan hava kirlili\u011fi, asit ya\u011fmurlar\u0131, ozon tabakas\u0131nda incelme, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine; n\u00fckleer enerjide \u00f6zellikle Three-Miles Island ve \u00c7ernobil kazalar\u0131yla do\u011fan b\u00fcy\u00fck zararlar\u0131n ard\u0131ndan ger\u00e7ek anlam\u0131yla kavranan radyolojik risklerin ve do\u011fal ortamdan ve insanlardan mutlak \u015fekilde yal\u0131t\u0131larak y\u00fcz binlerce y\u0131l depolanmas\u0131 ve g\u00fcvenle muhafaza edilmesi gereken radyoaktif at\u0131klara ili\u015fkin \u00e7evresel sorunlar giderek a\u011f\u0131rla\u015fmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekte, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kullan\u0131lan enerji kaynaklar\u0131 ve sistemlerinde temiz enerji teknolojilerine do\u011fru bir e\u011filimin olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Fosil yak\u0131tl\u0131 enerji sistemlerinde d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, yak\u0131t i\u00e7indeki karbon oran\u0131n\u0131n ve yanma sonras\u0131ndaki yay\u0131n\u0131m\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda bir teknolojik geli\u015fme s\u00f6z konusudur. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma potansiyelinin \u00f6nemi, d\u00fc\u015f\u00fck enerji ekonomisinden ziyade d\u00fc\u015f\u00fck karbon ekonomisine y\u00f6nelik fikirlerin do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015ftur ve karbon gazlar\u0131n\u0131n yakalanmas\u0131na ve tutulmas\u0131na y\u00f6nelik teknolojilere y\u00f6nelik \u00e7abalar enerji alan\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme programlar\u0131n\u0131n unsurlar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bununla birlikte, d\u00fc\u015f\u00fck karbon stratejisinin en \u00f6nemli bile\u015fenlerini enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 olu\u015fturmakta, karbon gazlar\u0131n\u0131n tutulmas\u0131na y\u00f6nelik teknolojiler ikincil olarak de\u011ferlendirilmektedir. N\u00fckleer enerjide ise, mevcut teknolojinin radyoaktif at\u0131k sorunu ve kaza riski nedeniyle do\u011fal \u00e7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yaratabilece\u011fi potansiyel zararlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bu teknolojiyi kullanan geli\u015fmi\u015f \u00fclkeleri n\u00fckleer enerjiyi durdurma veya dondurma karar\u0131 almaya mecbur k\u0131lm\u0131\u015f ve bu alandaki ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme programlar\u0131n\u0131n bu sorunlar\u0131 hafifletecek veya ortadan kald\u0131racak ileri teknolojilerin veya devrimsel bir geli\u015fimi simgeleyen yeni ku\u015fak reakt\u00f6rlerin geli\u015ftirilmesine ve at\u0131k idaresine y\u00f6nlendirilmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ger\u00e7ekte, ba\u015fta \u201cTermodinami\u011fin \u0130kinci Yasas\u0131\u201dna ba\u011fl\u0131 olarak her enerji sisteminin \u00e7evre \u00fczerinde kendine \u00f6zg\u00fc bir olumsuz etkisi s\u00f6z konusudur. Bu ba\u011flamda de\u011ferlendirildi\u011finde, yeni yenilenebilirlerde dahil olmak \u00fczere \u00e7evre \u00fczerinde hi\u00e7 etkisi olmayan \u201cm\u00fckemmel\u201d bir enerji kayna\u011f\u0131 yoktur. Bir enerji kayna\u011f\u0131n\u0131n \u00e7evresel etkisi, ki\u015fi ba\u015f\u0131na ekonomik t\u00fcketimin, n\u00fcfus ve t\u00fcketilen her birimin \u00e7evreye verdi\u011fi zarar\u0131 ifade eden teknoloji fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00e7arp\u0131m\u0131 \u015feklinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik denklemi ile tan\u0131mlanabilmektedir. Birim \u00fcretimin \u00e7evre \u00fczerindeki etkisi, yani teknoloji fakt\u00f6r\u00fc ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck olursa olsun, ki\u015fi ba\u015f\u0131na t\u00fcketim ya da n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131nmad\u0131k\u00e7a \u00e7evre felaketi ile sonu\u00e7lanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz vahim etkilerin \u00f6nlenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak ne yaz\u0131k ki, Uluslar\u0131n enerji politikalar\u0131n\u0131n tarihsel geli\u015fimi, enerji politikalar\u0131na ili\u015fkin \u00f6nceliklerin belirlenmesinde, psikolojide insan gereksinimlerini betimleyen \u00fcnl\u00fc Maslow piramidine benzer bir hiyerar\u015fik yap\u0131lanman\u0131n s\u00f6z konusu oldugunu g\u00f6stermektedir. Maslow piramidi, insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck mertebeli gereksinimler olarak adland\u0131r\u0131lan yiyecek, bar\u0131nma, \u0131s\u0131nma, cinsellik ve sevgi gibi daha temel fiziksel ve duygusal gereksinimlerin ki\u015fisel geli\u015fimlerine ili\u015fkin y\u00fcksek d\u00fczeydeki gereksinimlere g\u00f6re \u00f6ncelikli oldu\u011funu ifade etmektedir. Benzer \u015fekilde, enerji ile ilgili gereksinimlere ili\u015fkin \u00f6ncelikler enerjiye eri\u015fim, arz g\u00fcvenli\u011fi, enerji maliyeti, \u00e7evresel sorunlar, sosyal kabul edilebilirlik \u015feklinde belirlenen hiyerar\u015fik bir yap\u0131 ile betimlenmi\u015ftir. Ancak, bu normatif bir hiyerar\u015fi olarak de\u011ferlendirilmemelidir. Bu hiyerar\u015fi bilimsel ve moral de\u011ferlere g\u00f6re de\u011fil tamamen tarihsel geli\u015fime ili\u015fkin g\u00f6zlemlere belirlenen bir betimlemeyi temsil etmektedir. Ancak b\u00f6yle bir hiyerar\u015fik yap\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131, soyunun ve uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in mutlak bir tercih noktas\u0131na getirece\u011fi bilimsel y\u00f6ntem ve etik ilkelerle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu, hepimizin bireysel ya\u015famlar\u0131m\u0131zdaki \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye haz\u0131r olup olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konusunda kendimizle hesapla\u015fmam\u0131z\u0131 gerektiren ger\u00e7ek anlamda \u201cya\u015famsal\u201d bir olgudur. Ger\u00e7ekte, insan ve di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in tek \u015fans bu hiyerar\u015fiyi tersine \u00e7evirmektir.<\/span><\/p>\n

H. SAYGIN<\/span><\/strong>, \u201cENERJ\u0130POL\u0130T\u0130K<\/span><\/strong>: Enerji, Gelecek ve \u00d6ncelikler\u201d, Enerji<\/strong>, Y\u0131l: 10, Say\u0131: 4, Sayfa: 23 (Nisan 2005<\/span><\/strong>).
\nfrom David Holmgren<\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcnyan\u0131n enerji gereksinimi sanayi devriminden bu yana eksponansiyel olarak artm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fam standartlar\u0131ndaki geli\u015fme, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sanayile\u015fme s\u00fcrecinde att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m enerji t\u00fcketimindeki bu art\u0131\u015f\u0131n daha da ivmelenmesine neden olmu\u015ftur. Enerji t\u00fcketimi modern toplumda g\u00fcnl\u00fck zorunlu gereksinimlerden biri haline gelerek sanayile\u015fme derecesinin ve ya\u015fam standartlar\u0131ndaki iyile\u015fmenin bir g\u00f6stergesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak, yava\u015f … <\/p>\n

Continue reading “Enerji, Gelecek ve \u00d6ncelikler”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":296,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=195"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":541,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195\/revisions\/541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}