{"id":201,"date":"2009-06-11T00:00:44","date_gmt":"2009-06-11T00:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/Hs\/?p=201"},"modified":"2020-11-06T07:35:04","modified_gmt":"2020-11-06T07:35:04","slug":"kuresel-iklim-degisikligi-ve-turkiyenin-guvenligine-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/kuresel-iklim-degisikligi-ve-turkiyenin-guvenligine-etkileri\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcvenli\u011fine Etkileri"},"content":{"rendered":"

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte bug\u00fcne de\u011fin kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri olarak nitelendirilmektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikliklerinin eko-sistem \u00fczerindeki etkileri su kaynaklar\u0131 ve k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bariz \u015fekilde kendini g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Aksi y\u00f6nde ve sayg\u0131n bilimsel dergilerde yay\u0131nlanan g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunsa da, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n olarak kabul g\u00f6ren ve d\u00fcnya politikalar\u0131na y\u00f6n veren g\u00f6r\u00fc\u015f son y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan iklim de\u011fi\u015fikliklerinin b\u00fcy\u00fck oranda atmosfere insan etkinlikleriyle sal\u0131nan sera gazlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fidir.<\/span><\/p>\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, insan ya\u015fam\u0131n\u0131 fiziksel ve do\u011fal \u00e7evre, tar\u0131m ve g\u0131da, temiz su ve sa\u011fl\u0131k, kent ya\u015fam\u0131, kalk\u0131nma ve ekonomi, teknoloji olmak \u00fczere pek \u00e7ok boyutta etkilemekte, s\u0131n\u0131rlamakta ve tehdit etmektedir. 2007 \u015eubat\u0131ndaki H\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 K\u00fcresel Is\u0131nma Paneli (IPPC) sonucunda \u00e7\u0131kan bilimsel rapora g\u00f6re, insan etkinliklerinden kaynaklanan sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yerk\u00fcre sanayi \u00f6ncesi d\u00f6neme g\u00f6re ortalama 0.76 0C \u0131s\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ve s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 giderek h\u0131z kazanmaktad\u0131r. Deniz suyu seviyelerindeki y\u00fckselme 1993 ve 2003 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde, daha \u00f6nceki on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemlere g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki misli artm\u0131\u015ft\u0131r. Sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131 acil olarak h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde azalt\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde felaket boyutuna varan sonu\u00e7lar yaratabilece\u011fi konusunda art\u0131k net g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmektedir.<\/span><\/p>\n

IPPC\u2019nin \u00f6ng\u00f6r\u00fclerine g\u00f6re, sera gaz\u0131 emisyonu s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ortalama k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131lda 1,8 ila 4 0C aras\u0131nda artacakt\u0131r. Sanayi \u00f6ncesi d\u00f6neme g\u00f6re ortalama k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n 2 0C\u2019yi a\u015fmas\u0131 halinde tersinir olmayan (irriversible) ve afet boyutuna varan etkiler ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fine ili\u015fkin bilimsel kan\u0131tlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n bu boyutlara ula\u015fmas\u0131na izin verilemeyece\u011fi de\u011ferlendirilmektedir. AB \u00dclkeleri bu nedenle, sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131n\u0131, ortalama k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 2 0C \u2018yi a\u015fmayacak \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131n\u0131n 2020 y\u0131l\u0131na kadar 1990\u2019daki seviyeye g\u00f6re % 20 ve ard\u0131ndan 2050 y\u0131l\u0131na kadar % 50 oran\u0131nda azalt\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda karar alm\u0131\u015ft\u0131r. AB k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile m\u00fccadele politikalar\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7ekmekte, kendi enerji politikalar\u0131nda 2020 y\u0131l\u0131na kadar Sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131n\u0131 % 20 azalmay\u0131, enerji verimlili\u011fini % 20 artt\u0131rmay\u0131, yenilenebilir enerji kullan\u0131m oran\u0131n\u0131 % 20\u2019ye ve ula\u015f\u0131mda biyoyak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m oran\u0131n\u0131 % 20\u2019ye \u00e7\u0131karmay\u0131 hedeflemektedir. Bu s\u00fcre\u00e7 AB\u2019nin yeni bir sanayi devriminin ad\u0131mlar\u0131n\u0131 att\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. AB, ayn\u0131 zamanda Kyoto hedeflerini s\u00fcresinin dolaca\u011f\u0131 2012 sonras\u0131 d\u00f6nemde geli\u015fmekte olan \u00fclkelerinde kademeli olarak sorumluluk \u00fcstlenece\u011fi k\u00fcresel uzla\u015fmayla sa\u011flanacak bir anla\u015fman\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/span><\/p>\n

Yine ba\u015fta AB \u00fclkeleri olmak \u00fczere sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler, bir taraftan iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini \u00f6nlemek i\u00e7in sera gaz\u0131 yay\u0131m\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik \u00f6nlemler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir taraftan da belirgin hale gelen ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir realitesi olarak g\u00fcndeme oturan iklim de\u011fi\u015fikliklerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 etkilere uyum sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikliklerine ve bunlar\u0131n fiziksel ve toplumsal \u00e7evrede yarataca\u011f\u0131 risklere ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fclere ra\u011fmen, bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin somut yeterli bilimsel kan\u0131tla do\u011frulanmas\u0131 beklenirken durumun kavranmas\u0131 ve \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 konusunda yeterince h\u0131zl\u0131 davran\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu nedenle, bug\u00fcne de\u011fin izlenen politikalar\u0131n sonucu olarak meydana gelen de\u011fi\u015fikliklerinin t\u00fcm\u00fcyle geri \u00e7evrilemeyece\u011fi, bir miktar tersinir olmayan etkinin kalaca\u011f\u0131 ve bunlar\u0131n yarataca\u011f\u0131 sorunlara katlanmak zorunda kalaca\u011f\u0131m\u0131z ifade edilmektedir.<\/span><\/p>\n

Sorunun k\u00fcresel do\u011fas\u0131 nedeniyle yaln\u0131zca sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin de\u011fil geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin de k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile ilgili \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmalar\u0131 zorunlu g\u00f6z\u00fckmektedir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 30 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde D\u00fcnyan\u0131n birincil enerji ve petrol t\u00fcketiminde meydana gelecek art\u0131\u015f\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te ikisinden geli\u015fmekte olan \u00fclkeler sorumlu olacakt\u0131r. Bu durum, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin k\u00fcresel enerji piyasas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra enerji ile ilgili \u00e7evresel sorunlar\u0131n da ba\u015f akt\u00f6rleri aras\u0131nda yer alaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. G\u00f6r\u00fcnen odur ki, sadece sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin yay\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmas\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k yeterli olamayacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu zorlay\u0131c\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin eri\u015febildikleri k\u0131s\u0131tl\u0131 finans kaynaklar\u0131 ile hangi enerji teknolojilerine yat\u0131r\u0131m yapacaklar\u0131n\u0131 ve bu teknolojiyi kullanmak ve muhafaza etmek i\u00e7in var olan kapasitelerini nas\u0131l kullanacaklar\u0131 hususunda son derece dikkatli karar vermeleri gereklidir. Son y\u0131llarda enerjide teknolojik \u201cbirdirbir\u201d (leapfrogging) olarak ifade edebilece\u011fimiz bir kavram ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram \u015funu ifade etmektedir: Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin teknolojik ve kurumsal altyap\u0131lar\u0131 daha \u00f6nce geli\u015fmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in karbon ekonomisine kilitlenmi\u015ftir. Ancak geli\u015fmekte olan \u00fclkeler hen\u00fcz enerji ile ilgili alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 tamamlamad\u0131klar\u0131ndan, bu ge\u00e7 kalm\u0131\u015fl\u0131k hali teorik olarak bu \u00fclkelere do\u011frudan daha \u00fcst\u00fcn \u00e7evre dostu teknolojilere s\u0131\u00e7rama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Sanayile\u015fme s\u00fcrecini hen\u00fcz tamamlamam\u0131\u015f bu \u00fclkeler sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler kadar b\u00fcy\u00fck ve o derece ba\u011flay\u0131c\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, gelecekteki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 en son teknolojilere y\u00f6nlendirilerek geli\u015fmenin baz\u0131 a\u015famalar\u0131n\u0131 by-pass edebilir ve en son bilimsel ve teknolojik geli\u015fmelerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlardan faydalanarak bu geri kalma halini avantaja \u00e7evirebilirler. Literat\u00fcrde teknolojik \u201cbirdirbir\u201d olarak nitelendirilen bu teknolojik s\u0131\u00e7rama, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin geli\u015fim s\u00fcrecinde yapt\u0131klar\u0131 hatalar\u0131 tekrarlamas\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilir ve dikkatli strateji ve politikalar izlendi\u011fi takdirde bundan \u00e7evresel faydalar kadar ekonomik ve sosyal faydalar da sa\u011flayabilirler. Ancak geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde, daha verimli ve \u00e7evreye duyarl\u0131 teknolojilere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6nemli zorluklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 zorunludur. \u00dclke ko\u015fullar\u0131na en uygun teknolojilerin se\u00e7ilmesini, transferini, yerel gereksinimlere g\u00f6re adaptasyonunu ve geli\u015ftirilmesini sa\u011flayacak insan kaynaklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftiren bilimsel kurumlar\u0131n ve di\u011fer alt yap\u0131 eksikliklerinin yan\u0131 s\u0131ra finansman eksikli\u011fi gibi sorunlar optimum-alt\u0131 se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131na neden olabilir. Bu nedenle, \u00f6ncelikle bu eksiklikleri giderecek stratejilerin belirlenmesi ve buna uygun politikalar \u00fcretilmesi zorunludur.<\/span><\/p>\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma sorunundaki paylar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin geli\u015fmekte olan \u00fclkelere \u00f6nerilen bu teknolojik s\u0131\u00e7raman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in teknoloji transferinin sa\u011flanmas\u0131nda bilimsel, teknik ve finans deste\u011fi sa\u011flanmas\u0131 hususunda \u00f6nemli sorumluluklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Aksi halde bu s\u0131\u00e7rama i\u00e7in gereken teknolojik yetene\u011fe ve finansmana sahip olmayan geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmesi olas\u0131 g\u00f6z\u00fckmemektedir. B\u00f6yle bir i\u015fbirli\u011fi gelecekteki enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde temiz yakma ve yenilenebilir enerjiler gibi temiz enerji teknolojilerin geli\u015fmesini de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131racakt\u0131r. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele, ancak geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin makul ve adil bir sorumluluk payla\u015f\u0131m\u0131 ve yard\u0131mla\u015fmas\u0131 ile olas\u0131 g\u00f6z\u00fckmektedir. B\u00f6yle bir i\u015fbirli\u011finin zorunlulu\u011funa kar\u015f\u0131n ya\u015fanan ve etkileri uzun y\u0131llar s\u00fcrmesi beklenen ekonomik krizin karanl\u0131k tablosu, \u00f6rne\u011fin bu y\u0131l i\u00e7in d\u00fcnya ekonomisinin %-2,6 b\u00fcy\u00fcmesinin yani k\u00fc\u00e7\u00fclmesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve %2,5 b\u00fcy\u00fcmenin alt\u0131n\u0131n D\u00fcnya ekonomisi i\u00e7in resesyon demek oldu\u011fundan hareketle, D\u00fcnya ekonomisinin \u015fiddetli bir resesyon ya\u015famakta oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile zamana kar\u015f\u0131 yar\u0131\u015fman\u0131n getirdi\u011fi zorunluluk olan k\u00fcresel i\u015fbirli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne kadar zor oldu\u011funu bize hissettirmektedir.<\/span><\/p>\n

B\u00f6yle bir tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda beklenen ve muhtemelen olacak olan, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011findeki h\u0131zlanma nedeniyle, \u00fclkelerin g\u00fcvenlik alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve uluslararas\u0131 ili\u015fkileri etkilemekle kalmay\u0131p adeta belirleyen enerji kaynaklar\u0131 gibi su ve g\u0131da kaynaklar\u0131n\u0131n da giderek daha statejik bir metaya d\u00f6n\u00fc\u015fmekte oldu\u011fundan hareketle, her \u00fclkenin kendini maksimize etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Ama 1994 y\u0131l\u0131 Nobel Ekonomi \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc kazanan matematik\u00e7i John Nash\u2019in de ispatlad\u0131\u011f\u0131 gibi k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi s\u0131n\u0131r tan\u0131maz sorunlarda tekil maksimizasyonlar uzun vadede herkesin toptan kaybetti\u011fi oyuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnyada bu nedenle ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 kavramak ve her y\u00f6n\u00fcyle analiz etmek, g\u00fcncel politikalar\u0131 ve e\u011filimleri yorumlamak ve sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in kurumlar, sekt\u00f6rler ve \u00fclkeler aras\u0131 i\u015fbirli\u011fini sa\u011flayarak e\u015fg\u00fcd\u00fcm i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak her d\u00fczlemdeki karar vericilere d\u00fc\u015fen en \u00f6nemli g\u00f6revlerden biridir.<\/span><\/p>\n

\u201cK\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcvenli\u011fine Etkileri\u201d, 11 Haziran (2009), T.C. Genelkurmay ATASE Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar ve Et\u00fct Merkezi (SAREM), Ankara, T\u00fcrkiye.<\/span><\/p>\n

H. SAYGIN, \u201cK\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcvenli\u011fine Etkileri\u201c, http:\/\/www.bilgesam.com\/tr\/index.php?option=com_content&view=article&id=376:kueresel-iklim-degisikligi-ve-turkiyenin-guvenligine-etkileri&catid=125:analizler-cevre&Itemid=144, 12.06.2009.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte bug\u00fcne de\u011fin kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri olarak nitelendirilmektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikliklerinin eko-sistem \u00fczerindeki etkileri su kaynaklar\u0131 ve k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bariz \u015fekilde kendini g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Aksi y\u00f6nde ve sayg\u0131n bilimsel dergilerde yay\u0131nlanan g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunsa da, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n olarak kabul g\u00f6ren ve d\u00fcnya politikalar\u0131na y\u00f6n veren g\u00f6r\u00fc\u015f son y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan iklim … <\/p>\n

Continue reading “K\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcvenli\u011fine Etkileri”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=201"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":521,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions\/521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hasansaygin.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}